Szałwia – zastosowanie i właściwości

0
344

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) to roślina należąca do rodziny jasnowatych. Miejscem, gdzie można ją spotkać dziko rosnącą, jest rejon śródziemnomorski, a głównie państwa tkj. Grecja, Włochy, Jugosławia czy Albania. Szałwia rozprzestrzeniła się jednak na odleglejsze obszary i obecnie jest uprawiana praktycznie na całym świecie. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa salvus czyli zdrowie. Dawniej szałwię stosowano jako lek na ugryzienia węży, padaczkę, a także w walce z chorobą morską oraz bezsennością. Według informacji przekazanych prze botaników na świecie istnieje ponad 700 gatunków szałwii tkj. szałwia wieszcza, hiszpańska czy popularna lekarska.

Cechy charakterystyczne i skład

Szałwia jest wyprostowaną byliną, która składa się z łodygi, liści oraz kwiatów. Jej łodyga jest okrągława lub kształtem przypomina czworokąt, pokryta delikatnymi włoskami; liście mają kolor zielono-srebrny, są miękkie, podłużne, długie na ok. 8 cm, a szerokie na 10-12 mm; kwiaty mają fioletowo niebieskie zabarwienie. Wysokość szałwii sięga do ok. 50-90 cm.  Szałwia lubi gleby wapienne oraz wilgotne, chętnie rośnie zbocza i skałach wystawionych na działanie promieni słonecznych, umiarkowanie ciepły klimat najlepiej jej służy. Kwitnienie szałwii przypada na miesiące wiosenno-letnie: głównie od maja do czerwca. Do jej rozsadzania można używać zarówno nasion, sadzonek lub szczepów. Szałwię należy systematycznie przycinać, po kwitnieniu, dzięki czemu będzie lepiej rosła a jej łodyga nie zdrewnieje. Liście szałwii zbiera się w maju, a najlepiej je suszyć w zacienionym oraz przewiewnym miejscu, a uzyskaną suszonkę koniecznie przechowywać w zamkniętym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu.

W warunkach domowych można również przechowywać świeże liście szałwii. Najlepiej umieścić je w pojemniku z wodą, którą należy zmieniać raz na 2 dni, co zapewni roślinie świeżość nawet przez tydzień. Szałwię, jej liście, można również mrozić.

Szałwia, po roztarciu, robi się szarawo-zielona, o lekko kamforowo-sosnowym zapachu i aromacie. Zawiera cenny olejek terpenowy, selvenę oraz kamforę. Jest bogata w wiele innych składników, cennych dla zdrowia i funkcjonowania całego organizmu, szczególnie ważna jest zawartość olejku eterycznego, bogatego w kwasy organiczne, garbniki, witaminy tkj. A, C, B oraz niezastąpione minerały: wapń, potas, magnez, cynk, żelazo oraz sód. Nasiona szałwii zawierają białko, nienasycone kwasy tłuszczowe tkj. omega – 3 oraz omega – 6.

Zastosowanie szałwii

Szałwia ma szerokie zastosowanie, taki jak.:

Kosmetyczne – szałwia zawiera cenne olejki eteryczne, które są składnikiem kremów, balsamów, szamponów.

Farmakologiczne – szałwia jest rośliną leczniczą, która ma wiele cennych właściwości dla zdrowia: łagodzi ukąszenia i użądlenia owadów oraz gadów (np. węży); wspomaga pamięć oraz wzrok, jest stosowana jako lek przeciwko padaczce, przeziębieniom oraz zbija gorączkę. Dodatkowo szałwia zapobiega i leczy choroby wątroby, wspomaga procesy trawienne niwelując zaparcia. Szałwia jest nazywana naturalnym antybiotykiem.

Zielarskie – szałwia, a dokładniej jej liście, są bogatym źródłem dobroczynnego olejku lotnego, składającego się z tujonu, cyneolu, kamfory oraz pinenu. Dodatkowo roślina jest bogata w garbniki, flawonoidy, kwasy organiczne, witaminę B, PP, A oraz C, a także gorycze. Jej skład determinuje szerokie działanie m.in. łagodzące i bakteriobójcze, np. w przypadku zapalenia gardła lub skóry, anginy, zapaleniu dziąseł, pleśniawkach, zapaleniu piersi (zmniejsza laktację), obniżające poziom cukru we krwi, wspomagające pracę całego układu trawiennego (zapobiega biegunkom oraz zaparciom), kojące, które pomaga przy depresji, silnym zmęczeniu czy wyczerpaniu, dodaje sił. Szałwia również minimalizuje potliwość, ale także przyspiesza gojenie się ran np. żylaków, owrzodzeń, wysypek i chorób skórnych. Oprócz działania przeciwbakteryjnego, szałwia ma również właściwości przeciwgrzybiczne.

Kulinarne – liście szałwii są wykorzystywane w kuchni jako przyprawa, którą można z powodzeniem dodawać do różnych potraw np. sałatek, mięs: głównie tych tłustych tkj. wieprzowina, gęś, kaczka (szałwia jest pochłaniaczem tłuszczu), farszu, zup, pulpetów, a nawet ciast czy deserów. Jej smak jest lekko gorzki, a czas przechowywania – po wysuszeniu – sięga ok. 3 lat. Polecane jest łączenie szałwii z majerankiem oraz tymiankiem, co tworzy wyjątkową mieszankę. Z uwagi na jej gorzkawy smak należy ją stosować z umiarem.

Ozdobne – szałwia ma ładne fioletowe kwiaty i śmiało może być stosowana jako ozdoba np. balkonu czy domu.

Szałwię można znaleźć na polanach i łąkach.
Szałwię można znaleźć na polanach i łąkach.

Właściwości lecznicze szałwii 

Szałwia słynie ze swoich właściwości leczniczych na całym świecie. Jej cenne dla zdrowia działanie to m.in.:

  1. Działanie antyseptyczne

Olejek eteryczny, znajdujący się w liściach szałwii, ma działanie odkażające.

  1. Właściwości grzybobójcze, ściągające, przeciwzapalne

Zawarte w szałwii garbniki, trój terpeny, flawonoidy, estriol, karnozol razem mają szerokie działanie, które zmniejsza stany zapalne, zabija wirusy, bakterie oraz grzyby. Z uwagi na to szerokie i korzystne działanie szałwia jest nazywana naturalnyma antybiotykiem. Wykorzystuje się ją w leczeniu m.in. anginy, zapalenia migdałków, jamy ustnej, dziąseł. Jej grzybobójcze działanie leczy grzybice np. narządów płciowych, afty, pleśniawki, ale również choroby skórne jak łupież czy łojotok, owrzodzenia, wykwity skóry. Szałwię również można stosować na skaleczenia oraz aby pozbyć się siniaków.

  1. Obniżanie poziomu cukru we krwi u cukrzyków

Szałwia może być stosowana jako wsparcie leczenia wczesnej cukrzycy.

  1. Zmniejszanie potliwości

Szałwia zmniejsza pocenie się np. u osób, które chorują na nadczynność tarczycy, nerwicę.

  1. Regulacja cyklu miesiączkowego

Szałwia łagodzi bóle menstruacyjne. Uwaga – szałwia może wzmagać krwawienie podczas miesiączki.

  1. Działanie kojące

Szałwia świetnie koi nerwy, niweluje zmęczenie, poprawia koncentrację, odpręża psychikę oraz umysł.

  1. Ograniczenie laktacji

Szałwia szczególnie pomocna bywa dla kobiet po okresie karmienia piersią, u których nadal jest produkowana nadmierna ilość pokarmu.

  1. Właściwości upiększające

Szałwia ma działanie przeciwstarzeniowe, łagodzi objawy trądziku, powodując, że cera jest bardziej napięta oraz wygładzona.

  1. Wspomaganie pracy układu trawiennego

Szałwia poprawia trawienie, zapobiega wzdęciom oraz niestrawności, łagodzi bóle brzucha. Może wzmagać apetyt, więc szczególnie powinna się znaleźć w jadłospisie niejadków. Regularne picie naparu z szałwii wspomaga wydzielanie soku żołądkowego, reguluje perystaltykę jelit, a także jest pomocne w problemach wątrobowych.

W każdym przypadku stosowanie szałwii należy skonsultować z lekarzem.

Sposób użycia

Szałwie można przygotowywać na różne sposoby np.

  1. Napar z szałwii

1 łyżkę suszonych liści szałwii należy zalać 1,5 szklanki gorącej wody i zaparzać pod przykryciem przez ok. 20-30 min. Następnie napar należy przecedzić i wtedy nadaje się do spożycia. Szklankę naparu należy spożywać ok. 1-3 razy dziennie.

  1. Szałwiowa płukanka do gardła

2-3 g szałwii należy zalać ½ szklanki wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem przez ok. 15 min. Po wystygnięciu można zaleca się stosowanie płukanki na bolące gardło kilka razy dziennie.

Przeciwwskazania oraz skutki uboczne

Szałwia, mimo wielu leczniczych właściwości, stosowana w nadmiarze (ponad 15 g liści szałwii), może wywołać skutki uboczne, do których należą:

  • zawroty głowy, uczucie otępienia,
  • mdłości oraz wymioty,
  • skurcze serca,
  • uderzenia gorąca,
  • wzmożone ataki padaczki u osób chorych,
  • uszkodzenia układu nerwowego, w przypadku stosowania olejku z szałwii doustnie,
  • obniżenie działania leków przeciwzakrzepowych,
  • poronienia, u kobiet w ciąży.

Głównymi przeciwwskazaniami do stosowania szałwii są:

  • ciąża
  • okres karmienia piersią
  • zażywanie leków przeciwzakrzepowych
  • nieżyty żołądka
  • padaczka.
Szałwia – zastosowanie i właściwości
5 (100%) 4 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here