Skrzyp polny

0
119

Skrzyp polny (Equisetum arvense ) to roślina wieloletnia z rodziny skrzypowatych, która rośnie dziko w całej Europie, w tym również w Polsce. Najczęściej spotkać ją można w ogrodach, na wilgotnych łąkach czy polach, przy drogach, skarpach i nasypach kolejowych. Skrzyp osiąga przeciętnie od 7 do 30 cm wysokości i wypuszcza 2 rodzaje pędów nadziemnych. Jasnobrązowe pędy z zarodnikami pojawiają się w marcu i kwietniu, następnie zamierają, a w ich miejsce wyrastają zielone pędy o funkcji asymilacyjnej. Ta roślina, której właściwości często są marginalizowane (wyglądem przypomina chwast) ma wiele właściwości leczniczych, które są wykorzystywane w medycynie naturalnej. W medycynie wykorzystuje się pędy skrzypu polnego, które zawierają krzemionkę, flawonoidy, saponimy i kwasy organiczne oraz wiele składników mineralnych m.in.: potas, fosfor, żelazo i mangam. Skrzyp polny ma właściwości przeciwzapalne, działa antybakteryjnie, dodatkowo wzmacnia układ odpornościowy całego organizmu.

Występowanie

Skrzyp polny rośnie dziko w Europie, także w Polsce. Szczególnie dobrze rozwija się na glebach wilgotnych i świeżych, piaszczystych i gliniastych, w związku z tym spotkać go można na polach, murawach, w zaroślach i jasnych lasach. Rośnie również na polach uprawnych oraz w ogrodach. Jest uważany za chwast, do rozwoju szczególnie upodobał sobie uprawy ziemniaków. Jego obecność świadczy o silnej wilgotności głębszych warstw gleby.

Skrzyp polny występuje w lasach i na polach, gdy jest sucho jest łodygi są wyprostowane.

Cechy charakterystyczne

 Skrzy polny składa się z kilku części tkj. pęd płonny, kłącze, liście, pęd zarodnionośny, zarodniki. Pęd płonny, który wyrasta w okolicach późnej wiosny może osiągnąć nawet 40 cm długości. Ma zielony kolor, jest szorstki i żeberkowany. Pęd zarodnionośny pojawia się wczesną wiosną, jest krótszy od płonnego – sięga ok. 10-30 cm długości, ma jasnobrunatną lub czerwonawą barwę. Na jego szczycie znajduje się kłos zarodnionośny, który obumiera po powstaniu zarodników Zarodniki powstają od marca do maja, mają kulisty kształt i oddziałują na warunki klimatyczne: gdy jest mokro owijają się wokół zarodników, gdy jest sucho – są wyprostowane. Kłącze skrzypu polnego ma brunatną barwę. Roślina pobiera składniki, które są niezbędne do wytworzenia pędu zarodnionośnego, z bulw pędowych zawierających substancje zapasowe. Korzenie skrzypu polnego sięgają nawet więcej niż na 2 metry głębokości. Liście skrzypu są drobne, długie i cienkie.

Skład skrzypu polnego

Skrzy polny zawiera duże ilości krzemionki, alkaloidów, w tym np. nikotyny, saponinów, flawonoidów, białka, azotu, potasu, fosforu, żelaza i manganu. Bulwy znajdujące się na kłączach skrzypu dodatkowo zawierają skrobię. Skrzyp polny w znacznych ilościach może prowadzić do zatrucia, które objawia się bezwładem mięśni i odurzeniem. Najczęściej dotyczy to zwierząt tkj. konie czy świnie. Na skutek substancji zawartych w tej roślinie ośrodkowy układ nerwowy zwierzęcia zostaje porażony i pojawiają się zmiany w narządach wewnętrznych. Jednym z powikłań po zatruciu skrzypem w przypadku krów jest obniżenie ich mleczności.

Właściwości

Skrzyp polny posiada wiele właściwości leczniczych, które wykorzystywane są w medycynie naturalnej. Do najważniejszych z nich można zaliczyć:

  1. Właściwości uspokajające i przeciwdrgawkowe

Skrzyp polny łagodzi pojawiające się drgawki i zmniejsza ich częstotliwość występowania. Dodatkowo wpływa pozytywnie na przedłużenie snu. Zawiera dużą ilość flawonoidów izokwercytryny o działaniu uspokajającym i właśnie przeciwdrgawkowym.

  1. Właściwości moczopędne

Skrzyp polny ma działanie moczopędne, zwiększa objętość moczu, który jest wydalany z organizmu oraz pozbywa się nadmiaru moczanów. Odwar ze skrzypu wykorzystywany jest przy schorzeniach dróg moczowych. Poza właściwościami moczopędnymi skrzyp polny łagodzi skurcze dróg żółciowych i moczowych i uszczelnia ściany naczyń krwionośnych. Wykorzystywany jest do leczenia kamicy moczowej, gośćca i skazy moczanowej. Za to działanie skrzypu głównie odpowiada obecność flawonoidów w składzie tej rośliny.

  1. Działanie przeciw nadmiernej potliwości

Skrzyp jest świetnym sposobem na walkę z nadmierną potliwością ciała. Skrzyp z uwagi na swoje właściwości moczopędne powoduje, że pot zamiast wydostawać się poprzez skórę na powierzchnię, jest wydalany wraz z moczem.

  1. Działanie na oparzenia i popękane naczynka

Skrzyp polny w postaci okładów można wykorzystywać do przeciwdziałaniu skutkom oparzenia, stanów zapalnych czy innych uszkodzeń skóry. Skrzyp jest również stosowany w przypadku wystąpienia niektórych chorób skórnych tkj. np. łuszczyca. Roślina ta jest polecana również dla osób, które mają cerę naczyniową, dzięki jego właściwościom skóra mniej pęka.

  1. Wzmacniające

Skrzyp polny zawiera duże ilości krzemu, więc wykorzystywany jest w kosmetologii   jako środek przeciwdziałający łamliwości włosów i paznokci. Dzięki niemu włosy są  wzmocnione, stają się lśniące, paznokcie przestają się rozdwajać, a skóra wolniej się starzeje. Roślina ta jest cenny źródłem flawonoidów, potasu oraz krzemu, które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie tkanek występujących w skórze, włosach i paznokciach. Oprócz wzmacniania włosów skrzyp zapobiega również ich siwieniu. Dodatkowo skrzyp powoduje wzrost odporności organizmu na zakażenia bakteryjne oraz choroby grzybicze.

  1. Pobudza przemianę materii

Świeży skrzyp wykorzystywany jest do przyspieszania przemiany materii.

  1. Właściwości hematopoetyczne

Skrzyp pobudza produkcję czerwonych krwinek oraz hemoglobiny, wpływa na regulację krwawień podczas miesiączki.

  1. Właściwości ściągające

Odwary ze skrzypu polnego stosuje się w formie płukanki do jamy ustnej w przypadku stanu zapalnego.

  1. Właściwości antydegenerujące

Skrzyp ma pozytywne działanie na naczynia krwionośne, narządy wewnętrzne, kości, a także wyżej już wspominane włosy, paznokcie i skórę.

  1. Hamuje krwawienie

Odwary ze skrzypu polnego polecane są kobietom zmagającym się z obfitym krwawieniem podczas menstruacji. Skrzyp polny ma właściwości hamujące krwawienie, więc coraz częściej jest również stosowany u osób, którym dokuczają żylaki odbytu, owrzodzenia okrężnicy, wrzody żołądka i dwunastnicy, a także krwawienia z nosa czy z płuc.

  1. Właściwości remineralizujące

Skrzyp dostarcza organizmowi niezbędnych jonów oraz mikroelementów o właściwościach moczopędnych i przeciwzapalnych.

Skrzyp polny w różnych postaciach jest wykorzystywany do leczenia:

  • schorzeń nerek, infekcji nerkowych,
  • chorób pęcherza moczowego,
  • bólów artretycznych,
  • nerwobólów, nerwowości,
  • zapalenia migdałków, zapalenia jamy ustnej, aft,
  • krwawień z dziąseł, z nosa, krwotoków macicznych, krwioplucia, krwawych, wymiotów,
  • biegunek bakteryjnych,
  • oparzeń,
  • białkomoczu,
  • odwapnienia, niedoborów soli mineralnych,
  • nadciśnienia tętniczego,
  • miażdżycy,
  • artrozy,
  • reumatyzmu,
  • dolegliwości płucnych, gruźlicy, krzywicy, tężyczki, astenii,
  • złamań, uszkodzeń i ran, w tym również gnijących,
  • łysienia,
  • stanów nowotworowych, nowotworu owrzodzonego,
  • padaczki,
  • ciężko gojących się ran, odmrożeń,
  • kruchych i łamliwych naczyń krwionośnych,
  • łupieżu,
  • poprawia aktywność hormonalną,
  • ma działanie ujędrniające,
  • poprawia elastyczność i odporność tkanki łącznej i kostnej oraz błon śluzowych,
  • usprawnia pracę wątroby,

Zastosowanie

Ziele skrzypu polnego jest wykorzystywane w zielarstwie, głównie korzysta się z jego płonnych części nadziemnych. Zielone pędy rośliny ścina się w lecie na wysokości 5 do 10 cm od ziemi, następnie suszy się je w cieniu pod przykryciem w temperaturze do 60 °C.

W kosmetologii napar ze skrzypu wykorzystuje się do przemywania skóry, polecany jest szczególnie osobom, które mają zmęczoną cerę, starzejącą się lub wymagającą, a także trądzikowej i skłonnej do powstawania czyraków. Skrzyp polny znany jest również ze swoich właściwości ujędrniających, więc dodaje się go do kąpieli bądź jest składnikiem produktów kosmetycznych: kremów czy płukanek do włosów.

Można się spotkać również z używaniem pędów skrzypu do czyszczenia i polerowania.

Sposób użycia

 Skrzyp polny stosowany jest w różnych postaciach. Można z niego przygotować napar, odwar, herbata, nalewka, kąpiel, okłady itp.

Napar:

1 łyżeczkę ziela należy zalać 1 szklanką wrzątku i zaparzać pod przykryciem przez 15 minut. Odcedzony nadaje się do spożycia. Zalecana dawka w celach leczniczych to picie naparu 3 razy dziennie. Napar stosuje się m.in. przy stanach zapalnych dziąseł i gardła. Można nim również płukać włosy w celu wzmocnienia cebulek włosowych co zmniejsza wypadanie włosów oraz ich przetłuszczanie się. Naparem ze skrzypu przemywa się również skórę przy stanach zapalnych.

Odwar:

2 łyżeczki ziela należy zalać ok. 0,5 litrem ciepłej wody i gotować przez 15 min. Następnie odwar odstawia się na ok. 10 min i odcedzony nadaje się do spożycia.

Zalecana dawka, w celu przyspieszenia przemiany materii, to pół szklanki odwaru 3 razy dziennie. Aby zapobiec krwawieniom należy wypić 1 szklankę odwaru 3 razy dziennie.

Odwar ze skrzypu polnego stosuje się również na trudno gojące się rany, uszkodzenia skóry, owrzodzenia, jest również wykorzystywany przy stanach zapalnych spojówek oczu, łagodzi je.

Herbata:

1 czubatą łyżeczkę (lub 2 łyżeczki) ziela należy zalać ok. 0,25 litra zagotowanej wody i zaparzać pod przykryciem przez ok. 10-15 minut. Następnie przecedzoną herbatę najlepiej spożywać 2-3 razy dziennie.

Nalewka:

10 g świeżego skrzypu należy zalać ok. 50 ml wódki żytniej. Taką mieszankę odstawia się na 14 dni w ciepłym miejscu, od czasu do czasu mieszając.

Kąpiel:

Kąpiel z dodatkiem skrzypu polnego jest polecana dla osób zmagających się z bólami reumatycznymi czy odmrożeniami.

100 gram ziela (ok. 3 garści) należy zlać 1 litrem wrzącej wody i odstawić na 1 godzinę pod przykryciem. Taki wyciąg można dodać do kąpieli. Czas trwania takiej kąpieli to ok. 10 do 20 min. Kąpiel z dodatkiem skrzypu polnego wzmacnia naczynia krwionośne, usprawnia krążenie, a tym samym zmniejsza cellulit. Należy pamiętać, że temperatura takiej wody do kąpieli nie powinna być wyższa niż 39 stopni. Efekty należy wspomóc również regularnymi masażami, aktywnością fizyczną i zdrową, zbilansowaną dietą.

Okłady:

Świeży skrzyp – należy umyć i rozetrzeć na tzw. papkę, z której robi się okłady.

Suszony skrzyp – 5 łyżek ziela gotuje się w 1 litrze wody na wolnym ogniu przez ok. 30 min. Następnie należy przecedzić odwar i nasączyć nim gazę. Taki okład można przykładać na rany, należy go zmieniać 3-4 razy dziennie.

Skrzyp ma właściwości przeciwzapalne i hamuje krwawienie. Wykorzystywany jest również do pielęgnacji cery dojrzałej oraz naczyniowej, powoduje wzrost nawilżenia skóry, wspomaga wzrost włosów i paznokci.

Tonik:

Z 2 łyżeczek suszonego ziela należy przygotować napar, a następnie odcedzić go i przy użyciu wacika wklepywać w czystą skórę, szczególnie koncentrując się na miejscach, w których są popękane i rozszerzone naczynka.

Działanie skrzypu polnego może być wzmocnione poprzez łączenie go z innymi surowcami i tak np.:

  • skrzyp + krwawnik/ bratek/ drapacz lekarski = poprawa stanu skóry
  • skrzyp + pluska wica groniasta i arcydzięgiel chiński = wzrost aktywności hormonalnej
  • skrzyp + ostropest plamisty = usprawnienie czynności wątroby.

Ważne!

Skrzyp polny może być również stosowany przez kobiety w ciąży oraz w okresie laktacji, ale należy pamiętać, że długotrwałe stosowanie (ponad 3 tygodni) skrzypu, z uwagi na jego zawartość antywitaminy B1, może doprowadzić do niedoborów witaminy B1.

Skrzyp polny dostępny jest w aptekach i sklepach zielarskich w formie suszu, proszku, płynu, herbatek czy kapsułek.

Skrzyp polny
5 (100%) 2 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here