Melisa lekarska – nie tylko na uspokojenie

0
395

Melisa lekarska (Melissa officinalis) to roślina, dokładniej bylina, należąca do rodziny jasnotowatych, tak samo jak mięta. Melisę, dziko rosnącą, można znaleźć w północnych rejonach Afryki np. w Maroko, Tunezji, na Maderze i Wyspach Kanaryjskich, a także w południowej części Europy i zachodniej oraz środkowej części Azji. W Polsce melisa również jest uprawiana. Melisa ma charakterystyczny cytrynowy aromat i z tego względu można spotkać się z jej inną nazwą „cytrynowe ziele”. W różnych gałęziach przemysłu wykorzystuje się zarówno jej świeże jak i suszone liście.

Cechy charakterystyczne i skład

Melisa składa się z liści oraz kwiatów. Liście sięgają ok. 8 cm długości oraz 5 cm szerokości, mają kolor przechodzący od intensywnej zieleni u góry, aż do jasnej zieleni na dole, lekko owłosione. Kwiaty mają kolor jasnożółty i kwitną w miejscu, gdzie łodyga łączy się z liśćmi. Melisa osiąga wysokość ok. 60 cm. Melisa, w przeciwieństwie do mięty, zasadzona w ogrodzie jest dużo łatwiejsza do kontrolowania. Melisa najlepiej rośnie na glebie żyznej i wilgotnej, najlepiej w miejscu lekko zacienionym, a żeby lepiej rosła, była większa i bardziej soczysta, warto ją podcinać późną jesienią.

Czas rozmnażania melisy przypada na marzec, a sadzenia – maj. Melisa jako zioło jest zbierana w czerwcu, zanim zakwitnie, oraz w sierpniu. Jej pędy (szczególnie cenione są ich górne części) poddaje się suszeniu. Liście melisy są bogate w cenne trójterpeny, garbniki, kwasy polifenolowe, cytral, linalol, eugenol, geraniol, cytronelal, flawonoidy, kwasy organiczne, kwas bursztynowy oraz rozmarynowy, olejek eteryczny oraz sole mineralne. To właśnie olejek eteryczny odpowiada za uspokajające właściwości tej rośliny.

Melisa posiada specyficzne liście które przypominają pokrzywę.
Melisa posiada specyficzne liście które przypominają pokrzywę.

Zastosowanie

Melisa ma szerokie zastosowanie, takie jak:

Farmaceutyczne – liście melisy zawierają kwas rozmarynowego, a w zapachu zbliżony jest do cytryny. Chyba każdemu jest znane działanie uspokajające melisy, melisa dobroczynnie działa na cały układ nerwowy – odpręża go i skłania do szybszej regeneracji: zalecane jest jej spożywanie przez osoby znerwicowane, które mają stany depresyjne i lękowe, problemy z zasypianiem. Dodatkowo melisa również wspomaga pracę układu pokarmowego: pomocna jest w przypadku problemów żołądkowych, zapobiega gromadzeniu się gazów i zmniejsza wzdęcia z tym związane, rozkurcza mięśnie gładkie jelit. Melisa także ma właściwości antybakteryjne i niszczy wirusy. Stosowana jest na różnego rodzaju obrzęki, a inhalacje tworzone z melisy są pomocne w walce z kaszlem oraz alergią. Płukanki z melisy są przeznaczone dla osób, których włosy są jasne z tendencją do wypadania i łupieżu.

Kulinarne – melisa, podobnie jak mięta, ma swoje szerokie zastosowanie w kuchni. Najpopularniejsze są oczywiście herbatki i napary z melisy, które działają uspokajająco, ale można ją również dodawać do różnych dań tkj. sałatki, mięsa oraz ryby, sosy, twarożki, zupy, sorbety, bo jej cytrynowy aromat nadaje potrawom wyjątkowy smak. Należy pamiętać, że suszone liście melisy pozbawione są tego cytrynowego zapachu i smaku, również te poddane obróbce termicznej tracą swój aromat, więc do potraw najlepiej dodawać ją na samym końcu. Z dodatkiem melisy również powstają pyszne likiery jak np. francuski Bénédictine i Chartreuse oraz toniki alkoholowe np. słynny „Eau des Carmes”. Melisę, tak samo jak miętę, można dodawać do chłodnych napojów.

Kosmetyczne – melisa jest jednym z elementów mieszanek ziołowych, które odnajdują swoje zastosowanie jako dodatek do kąpieli, a także składnik kosmetyków (np. szamponów, kremów nawilżającym) przeznaczonych do cery i włosów  z tendencją do przetłuszczania się oraz dla osób, które borykają się ze stanami zapalnymi skóry głowy.

Pszczelarskie – melisa jest rośliną, którą szczególnie polubiły pszczoły. W celu zwiększenia produkcji miodu przez te owady zaleca się nacieranie uli, zwłaszcza tych nowych, świeżymi liśćmi melisy, co przyciąga pszczoły i zachęca je do produkcji miodu. W mitologii greckiej krążyło wiele opowieści o melisie, która np. była nimfą, a następnie pszczołą, aż w końcu – po śmierci – zamieniła się właśnie w melisę, była nazywana „radością serca” oraz „eliksirem życia”, bo przywracała utracone siły.

Ozdobne – melisa jest ładnie wyglądającą rośliną, dlatego może również służyć jako bylina ozdobna. Melisa również może być wykorzystywana np. do udekorowania stołu itp.

Właściwości lecznicze

Melisa ma wiele różnorodnych właściwości leczniczych, do których należą:

  1. Działanie uspokajające

Melisa uspakaja umysł i ciało. Jest polecana osobom, będącym pobudzonym nerwowo, rozdrażnionym, ze skłonnościami do depresji, melancholijnym, ciągle zmęczonym, borykającym się ze stanami lękowymi oraz nerwicami – również serca – mającymi problemy ze snem. Jej kojące właściwości, które wynikają z zawartości kariofilenu oraz cytralu, pomogą złagodzić bóle głowy, także te migrenowe. Oprócz tego, że zwalcza znużenie, sprawia, że mamy wyostrzoną czujność a także lepszy nastrój.

  1. Regulacja procesów trawiennych

Melisa aktywizuje wydzielanie soku żołądkowego oraz żółci, wspomaga procesy trawienna, zwiększa apetyt, uspokaja problemy żołądkowe np. po spożyciu ciężkostrawnego posiłku. Dodatkowo melisa zapobiega skurczom jelit, uśmierza ból, łagodzi kolkę. Ma właściwości wiatropędne, minimalizując gromadzenie się gazów, oraz moczopędne – pomaga w pozbywaniu się toksyn z organizmu.

  1. Zapobieganie miażdżycy

Regularne picie melisy zmniejsza poziom cholesterolu we krwi, minimalizuje ryzyko pojawienia się miażdżycy i chorób krążenia.

  1. Wspomaganie pracy mózgu

Melisa zawiera eugenol, który niszczy wolne rodniki atakujące komórki mózgowe, chroni mózg przed uszkodzeniami, a tym samym wspomaga pamięć, poprawia funkcje poznawcze jak rozpoznawanie, rozwiązywanie problemów, ułatwia myślenie oraz koncentracyjne i zapewnia spokój umysłowy. Regularne picie melisy może zmniejszyć ryzyko zachorowania na Alzheimera, demencji starczej. Dzieje się tak za sprawą zawartego w melisie związku chemicznego o nazwie acetylcholinesterase. Melisa również bogata jest w przeciwutleniacze, które chronią komórki mózgowe przed uszkodzeniem przez wolne rodniki, a eugenol oraz kwas rozmarynowy, także zawarte w melisie, poprawiają kondycję oraz pracę mózgu. Cennymi substancjami zawartymi w tej roślinie jest kwas kawowy, ferulawy i kwercetyna. Olejek melisowy chroni układ nerwowy mózgu i sam narząd przed nadmiarem bodźców z zewnątrz.

  1. Łagodzenie objawów menstruacji

Melisa, słynąca ze swoich właściwości kojących, łagodzi bóle menstruacyjne, reguluje krwawienia.

  1. Pozytywne działanie na problemy skórne

Melisa zawiera cenne kwasy fenolowe oraz taninę, o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwwirusowych, wspomaga proces gojenia się ran, więc jest polecana na opryszczkę. Dodatkowo melisa zwalcza zapalenie dziąseł, niszcząc bakterie, które zalegają się w jamie ustnej, hamuje również rozprzestrzenianie się bakterii Helicobakter pyroli, która prowadzi do choroby wrzodowej żołądka. Melisa także ma właściwości odmładzające, pomaga w walce ze zmarszczkami, poprawia kondycję skóry.

  1. Wspomaganie pracy wątroby

Melisa zapobiega utlenianiu lipidów w wątrobie, jej stłuszczeniu oraz innym schorzeniom tego narządu. Należy stosować zrównoważoną dietę, bo nadmierna detoksykacja organizmu może doprowadzić do uszkodzenia wątroby i jej osłabienia. Melisa wzmacnia procesy ochronne wątroby, aktywizuje wątrobę do wydzielania korzystnych przeciwutleniaczy.

  1. Regulacja poziomu cukru we krwi

Melisa reguluje poziom cukru we krwi, zmniejsza insulino oporność.

  1. Walka z bezsennością

Melisa uspokaja i koi, pomaga w zasypianiu i zapewnia długi sen.

  1. Walka z nadczynnością tarczycy

Melisa dezaktywizuje działanie receptora immunoglobiny, w przypadku pacjentów cierpiących na chorobę Gravesa, zapobiegając i eliminując nadczynność tarczycy.

Sposób użycia

Z melisy można przyrządzić np.

  1. Napar z melisy

2 łyżki świeżych liści melisy (ok. 10 listków lub 1 łyżkę suszonych) należy zalać 1 szklanką wrzącej wody, zaparzać po 15 min i ostudzić. Zaleca się spożywanie 1 do 2 szklanek naparu dziennie.

  1. Herbata z melisy

2 czubate łyżeczki świeżych liści melisy (lub 1 czubatą łyżeczkę suszonych) należy zalać 1 szklanką wrzącej wody i zaparzyć. Herbata najlepiej smakuje z dodatkiem miodu lub cytryny, która wzmacnia aromat melisy.

  1. Olej melisowy

½ szklanki świeżej melisy należy zmieszać z 1 szklanką oleju i odstawić na ok. 4-5 dni w temperaturze pokojowej. Następnie, po upływie wskazanego czasu, należy przelać miksturę do słoiczków, oczyścić ją z melisy. Taki olejek powinno się przechowywać w lodówce a jego ważność wyniesie nawet do 6 miesięcy.

  1. Olejek z dodatkiem melisy

2-3 krople olejku z melisy należy wymieszać z 1 łyżką oliwy z oliwek. Takim olejkiem można nasmarować skórę, melisa zapewnia odprężenie zmęczonego ciała.

  1. Kąpiel z dodatkiem melisy

3-4 krople olejku z melisy należy dodać do kąpieli (wanna) i relaksować się ok. 15 min.

  1. Okład z melisy

4-5 kropelek olejku z melisy należy wlać na schłodzony kompres i przyłożyć do bolącego miejsca. Melisa łagodzi skutki np. ukąszenia i użądlenia przez owady.

Melisę, w formie suszonej, należy przechowywać w szczelnie zamykanym pojemniku. Świeże liście melisy można zamrozić lub trzymać w lodówce, w szczelnie zamykanych pojemnikach lub woreczkach. Takie liście zachowają swoje właściwości nawet przez kilka dni. Melisa zawiera wiele cennych enzymów, których działanie jest dezaktywowane przez np. bardzo wysokie temperatury. Należy więc pamiętać, że w przypadku zaparzania melisy temperatura wody nie powinna przekroczyć 100 stopni, a najlepiej żeby była niższa. Melisę mogą stosować zarówno dzieci, jak i kobiety w ciąży.

Skutki uboczne

U osób uczulonych na melisę mogą się pojawić skutki uboczne: rumień, świąd, pokrzywka.

Melisa lekarska – nie tylko na uspokojenie
5 (100%) 4 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here