Koper włoski i jego właściwości

0
302

Koper włoski, inaczej fenkuł włoski (Foeniculum vulgare), to roślina dwuletnia, należąca do roślin z rodziny selerowatych, dziko rosnąca w rejonach śródziemnomorskich, a także Afganistanie, Pakistanie, Iranie. Z czasem jej zasięg występowania rozszerzył się również na Australię, Nową Zelandię, Wielką Brytanię, USA, Meksyk, Hawaje, Amerykę Środkową i Południową. W Polsce uprawia się ją rzadko. Występuje kilka gatunków kopru włoskiego, z czego najbardziej popularne to: pieprzowy – warzywo uprawiane we Włoszech, oraz zwyczajny – stosowany głównie jako roślina lecznicza. Jego właściwości lecznicze są znane na całym świecie.

Już w czasach starożytnych korzystano z kopru jako sposobu walki z bólem głowy, z kolkami czy stosowano go na różne choroby skórne. Bardzo prawdopodobnym jest, że gladiatorzy dla wzmocnienia nacierali swoje mięśnie właśnie wyciągiem z kopru. Obecnie koper jest stosowany na wzdęcia, na kaszel, kolkę u niemowlaków, łagodzi bóle miesiączkowe, wspomaga proces laktacji. Koper jest bogaty w witaminę C, K, potas, mangan, żelazo, kwas foliowy oraz błonnik, składniki odżywcze, olejki, które są cenne dla ludzkiego organizmu.

1Cechy charakterystyczne

Koper włoski jest rośliną uprawną i ozdobną, jak również leczniczą stosowaną głównie w zielarstwie, kosmetyce, jak również w kuchni.

Koper włoski składa się z korzenia, bulwiastej cebuli, łodygi, liści, kwiatów i owoców, z czego wszystkie jego części są jadalne. Korzeń kopru jest gruby i wrzecionowaty, koloru żółtawobiałej. Łodyga jest prosta, żeberkowata, nieowłosiona, ale pokryta nalotem woskowym, u dorosłych roślin – pusta. Liście są pierzaste, do 30 cm długości, kwiaty niewielkie, o żółtej barwie, z 5 pręcikami. Owoce mają walcowaty kształt, od 3 mm do ponad 1 cm długości i ok. 4 mm szerokości, są koloru zielonkawo-brunatnego, brunatnego, zielonego (odmiana gorzka) lub jasnożółto-brunatnego (odmiana słodka). Nasiona kopru mają wielkość ok. 4-8 mm, o barwie brązowej, aż po jasnozieloną. Koper włoski jest wymagającą rośliną: najlepiej rośnie w miejscach ciepłych, z dużym dostępem światła, ale osłoniętych od wiatru. Gleba preferowana przez koper to ta z dużą zawartością próchnicy, o odczynie zasadowym. Koper jest spokrewniony z pietruszką, osiąga wysokość od ok. 1,5 do 2,5 metrów, a szerokość do 45 cm. Koper kwitnie od lipca do września. Główki kwiatów kopru zbiera się jeszcze przed ich dojrzewaniem, a aromatyczne nasiona dopiero po wysuszeniu nadają się do zmłócenia. Łodygi, liście oraz nasiona charakteryzują się silnym i lekko słodkim zapachem anyżu.

2Zastosowanie lecznicze

Głównie korzysta się z owoców kopru: słodkich oraz gorzkich. Te słodkie zawierają olejek eteryczny składający się w ok. 80 % z anetolu, a gorzkie w 60 % z anetolu i 15 % z fenchonu. Składniki te wykorzystywane są głównie ze względu na ich działanie mleko i wiatro- pędne, przeciwkaszlowe, dodatkowo są stosowane na skurcze (działają antyskurczowo), pobudzają wydzielanie żółci i soku żołądkowego.

3Kosmetologia

Z kopru włoskiego można przygotować napar służący w kosmetologii do oczyszczania tłustej skóry. Olejek zawarty w owocach kopru wykorzystuje się jako jeden ze składników past do zębów, płynów do płukania ust, mydeł itp.

4Kuchnia

W kuchni koper włoski, o anyżkowatym zapachu, jest przyprawą stosowaną np. jako dodatek do zup, sałatek, grzybów duszonych, ryb, pieczonego mięsa, omletów, sałat, jest składnikiem mieszanek ziołowych (suszone nasiona), a nawet zaparza się z niego herbatę. Koper ma silny zapach anyżkowaty i korzenny, lekko słodkawy smak i z tego względu jest dodawany do piernika, chleba, ciast (owoce). Koper włoski składa się z olejku lotnego. Olejek fenku łowy otrzymywany z kopru dodaje się do likierów. Z uwagi na dużą zawartość kwasu askorbinowego oraz karotenu, koper jest świetną przyprawą wykorzystywaną do marynowania i konserwowania. Koper włoski zawiera substancje tkj. rutyna oraz kwercetyna, o działaniu przeciwutleniającym. Jest źródłem błonnika, witaminy C, potasu.

po ugotowaniu są słodkie i delikatne, a surowy koper włoski twardy, chrupiący, podobnie do selera, ale mniej słodki od niego. Liście kopru włoskiego używa się np. do sosów głównie do ryb, bulionów, owoców morza, ale również do przyprawiania np. pieczeni, grillowania wieprzowiny.

5Skład

Koper włoski zawiera:

  • białko,
  • tłuszcze,
  • węglowodany,
  • błonnik,
  • witaminy: wit. C, tiaminę, ryboflawinę, niacynę, wit. B 6, wit. A, E, K,
  • kwas foliowy,
  • minerały –  potas, wapń, żelazo, magnez, fosfor, , sód oraz cynk.

6Właściwości

Koper włoski posiada wiele właściwości leczniczych, jest źródłem witamin oraz minerałów.
Warto wiedzieć, że jedno warzywo kopru włoskiego pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę C, połowę zapotrzebowania na potas oraz witaminę B1, 1/3 dziennego zapotrzebowania na błonnik oraz ok. 23 % dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy.
Do najważniejszych właściwości kopru włoskiego należą:

1. Wspomaganie trawienia
Koper włoski jest rośliną znaną ze swoich właściwości wspomagających procesy trawienne i pracę całego układu pokarmowego. Stosowany jest na różnego rodzaju niestrawności i bóle żołądkowe, wzdęcia, gazy, zaparcia, ale również na kolki, zgagę, a nawet na zespół jelita drażliwego. Koper hamuje gromadzenie się gazów w organizmie. Zaleca się żucie łyżeczki nasion kopru włoskiego po każdym posiłku.

2. Odświeżanie oddechu
Koper ma działanie przeciwbakteryjne, wystarczy pożuć kilka nasion kopru, żeby zneutralizować przykry zapach z ust powstający w wyniku np. spożycia potrawy o mocnym zapachu jak np. czosnek. Dodatkowo jego przeciwzapalne działanie wpływa na zachowanie zdrowych dziąseł.

3. Pozbywanie się wody z organizmu
Koper włoski, w postaci naparu lub herbatki, ma działanie moczopędne, pomaga w pozbywaniu się nadmiaru wody z organizmu, toksyn. Zalecany dla osób, które mają problem z nadmierną potliwością. Dodatkowo minimalizuje ryzyko pojawiania się chorób układu moczowego.

4. Wspomaganie odchudzania
Koper włoski wspomaga walkę z nadmiarem kilogramów. Zmniejsza apetyt, zapewniając uczycie sytości, a dodatkowo przyspiesza metabolizm, zmniejsza odkładanie się tłuszczu, pomaga pozbyć się nadmiaru wody z organizmu.

5. Działanie antynowotworowe
Z właściwości przeciwnowotworowych szczególnie znana jest bulwa kopru włoskiego. Usuwa z organizmu toksyny, również te rakotwórcze, dodatkowo zawiera przeciwzapalne składniki takie jak anetol, kwercetyna i limonen, które mają działanie antynowotworowe. Wg badań koper włoski zmniejsza ryzyko pojawienia się raka okrężnicy, hamuje rozwój raka piersi.

6. Regulacja cyklu miesiączkowego
Koper włoski reguluje krwawienia miesiączkowe, wzmaga krwawienia, które np. nie występują lub są wyjątkowo mało obfite na skutek nieodpowiedniej diety, permanentnego stresu itp. Fitoestrogeny, będące składnikami kopru, mają działanie łagodzące przydatne np. podczas napięcia miesiączkowego, menopauzy. Dodatkowo powodują zmniejszenie się obrzęków piersi.

7. Działanie mlekopędne
Koper włoski, a zwłaszcza jego owoce, polecany jest kobietom podczas laktacji, żeby wspomóc produkcję i wydzielanie mleka. Fenkuł zawiera dużą ilość estrogenów, które z mlekiem matki mogą dostawać się do organizmu dziecka, więc jego stosowanie przez kobiety karmiące powinno być konsultowane z lekarzem.

8. Wspomaganie pracy układu oddechowego
Koper włoski jest dobrym środkiem wykrztuśnym, zawiera pochodne kumaryny, flawonoidy, fitosterole, węglowodany, białka, sole mineralne, witaminy, olejek eteryczny: powoduje zwiększenie się objętości wydzieliny z oskrzeli, zmniejsza gęstość tej wydzieliny, powoduje, że nabłonek rzęskowaty prawidłowo się porusza, zwalcza drobnoustroje. Nasiona kopru są polecane do żucia np. podczas grypy, kaszlu, przeziębienia czy zapalenia zatok zwalczają infekcje górnych dróg oddechowych.

9. Wspomaganie pracy układu krążeniowego
Koper włoski jest bogatym źródłem potasu (obniżanie ciśnienia krwi) i kwasu foliowego (zmiana formy homocysteiny na tę nieszkodliwą). Korzeń kopru włoskiego zawiera duże ilości błonnika, pomocnego w regulacji poziomu cholesterolu, a także witaminy C będącej przeciwutleniaczem minimalizującym ryzyko pojawienia się chorób serca i układu krążeniowego.

10. Prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku
Koper włoski jest świetnym sposobem na dbanie o wzrok. Zmniejsza ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, rozszerza jej naczynia krwionośne, zawiera anetol, który ma swoje zastosowanie w walce z retinopatią oraz jaskrą.

11. Wspomaganie pracy mózgu
Koper włoski wspomaga pracę mózgu, poprawia pamięć, zapobiegając pojawieniu się demencji starczej. Bulwa kopru, z uwagi na dużą zawartość potasu, zwiększa przewodzenie elektronów w organizmie co korzystnie wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mózgu. Sok otrzymywany z kopru ma działanie rozszerzające naczynia krwionośne, a tym samym powoduje wzrost dotlenienia mózgu.

12. Wspomaganie pracy układu pokarmowego
Koper włoski aktywizuje działanie soków żołądkowych, zmniejsza napięcie tworzące się w obrębie przewodu pokarmowego, a także wspomaga perystaltykę jelit. Działa wiatropędnie, wspomagając pozbywanie się gazów z organizmu, łagodzi bóle brzucha z tym związane, zapobiega powstawaniu wzdęć, wspomaga procesy trawienne organizmu. Owoce kopru dodawane są do substancji o działaniu przeczyszczającym, które mają łagodzić skurcze jelit. Koper włoski wspomaga pracę całego żołądka i układu pokarmowego.

13. Działanie antypasożytnicze
Koper włoski zawiera olejek eteryczny, który ma właściwości bakteriobójcze oraz zapobiega rozwojowi pasożytów w organizmie. Zalecany do walki ze świerzbowcami, wszami itp.

14. Wspomaganie układu odpornościowego
Koper, z uwagi na zawartość witaminy C, poprawia funkcjonowanie układu immunologicznego organizmu, wzmacniając jego odporność.

15. Zwiększanie libida
W medycynie ludowej wierzono, że zarówno koper jak i jego owoc jest afrodyzjakiem, zwiększającym libido u kobiet i u mężczyzn.

7Sposób użycia

Koper włoski może być używany na wiele różnych sposobów. Poniżej przedstawiamy te najczęściej stosowane:
1. Napar z kopru włoskiego
1 łyżkę owoców kopru włoskiego należy zalać 1 szklanką wrzątku i odstawić do wystygnięcia. Zalecane spożycie 1 szklanki naparu 2-3 razy dziennie w przypadku osób dorosłych.

2. Maseczka z kopru włoskiego
3 łyżeczki kopru należy zalać 150 ml wrzątku, zaparzyć i odstawić do wystygnięcia. Następnie dodać do takiego naparu: 50 g naturalnego jogurtu, 3 łyżeczki miodu oraz 2 łyżeczki płatków owsianych. Maseczkę nałożyć na twarz i pozostawić na 20 minut. Następnie zmyć letnią wodą.

3. Okład z kopru włoskiego
1 łyżeczkę kopru należy zalać 1 szklanką wrzątku i odstawić do wystygnięcia. Okładać takim naparem oczy np. w przypadku wystąpienia zapalenia spojówek lub przemywać gardło w stanach zapalnych.

4. Krople do oczu z kopru włoskiego
1 lub 2 łyżeczki nasion kopru wrzuć do 1 szklanki gorącej wody i zagotuj, aż połowa wody odparuje. Odcedź i ostudź powstałą mieszankę i zakrapiaj nią podrażnione oraz przemęczone oczy.

5. Inhalacje z kopru włoskiego
Do miski z gorącą wodą należy dodać kilka kropli olejku z kopru włoskiego, pochylić głowę nad miską i nakryć ją ręcznikiem. Wdychanie oparów takiej mieszanki powinno nie przekroczyć 15 minut.

8Skutki uboczne

Spożywanie kopru włoskiego w nadmiarze może doprowadzić do:

  • odurzenia,
  • drgawek,
  • podrażnienia błon śluzowych żołądka oraz jelit,
  • przekrwienia mózgu oraz płuc,
  • reakcji alergicznych.

9Przeciwwskazania

Koper włoski ma wiele właściwości leczniczych, ale jego stosowanie powinno być kontrolowane. Przeciwwskazania do przyjmowania fenkułu to:

  • ciążą,
  • alergia.
Koper włoski i jego właściwości
5 (100%) 4 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here