Czystek – właściwości, zastosowanie i przepisy

0
1197

Czystek vel skalna róża to rodzaj dwuliściennych z rodziny czystkowatych (Cistaceae), niekiedy zwanych też posłonkowatymi. Należy tu kilkanaście gatunków występujących dziko w południowej Europie. Zawsze zielony krzak dorasta do 1 m wysokości. U podstawy każdego płatka umieszczona jest czerwona lub purpurowa plamka. Płatki otwierają się rano i opadają przed zmrokiem. Charakterystyczną cechą wszystkich gatunków czystka jest to, że płatki wyglądają jak pognieciony jedwab. Czystek często bywa mylony z posłonkiem (Helianthemum). Ma przyjemny żywiczny zapach. W lecznictwie używa się ziela (części nadziemne). Zwykle z suszu przygotowuje się napar, ale są też gotowe preparaty z czystka.

 Składnikami aktywnymi w roślinie są: hydrofile, polifenole, garbniki, witamina E. Czystek jest też dodatkiem kosmetycznym i służy do produkcji pełnowartościowych leków. Właściwości rośliny chronią przed podrażnieniem skóry i śluzówki (od trądziku po anginę, grypę, bakteryjne choroby żołądka i jelit, zakażenia grzybicze). Czystek odtruwa cały organizm, chroni serce przed zawałem, opóźnia procesy starzenia. Mogą go pić dzieci i kobiety w ciąży.kwiata zioła czystka

Skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania czystka: BRAK.

Ciekawostka – Dlaczego ludzie w Grecji dożywają (wyjątkowo) podeszłego wieku?

Kto był dłużej w Grecji, to pewnie to zauważył. Na pewno ma znaczenie samo położenie, o czym wiedzieli greccy mnisi, którzy tworzyli tam „miejsca mocy”. Ale co jeszcze? Prawdopodobnie chodzi o picie herbaty z czystka. Grecy piją ją równie często, co Chińczycy zieloną oraz my w Polsce czarną.

Historia czystka

Wiosną 1999 roku niemieccy naukowcy, z instytucji Herba Historica, trafili na Półwysep Chalcydycki. Ich celem było uhonorować czystka vel róża skalna. Pełna nazwa czystka to Cistus incanus ssp. tauricus. Róża skalna to nazwa nadana przez Tabernaemontanusa (znawca roślin swoich czasów) kilkaset lat temu.

Grupa ekspertów z Herba Historica (biolodzy, lekarze, historycy medycyny i osoby z uczelni z Wurzburgu) nadała czystkowi tytuł „roślina europy 1999”. Nie było przypadkiem, że czystek został doceniony w przedostatnim roku XX wieku. Miał wejść ze swoją siłą uzdrawiania w nowe tysiąclecie i wskazać drogę medycynie przyszłości…

Czystek lubi widne miejsca jednak osłonięte przed bezpośrednim słońcem Leonora Enking, Flickr, CC
Czystek lubi widne miejsca jednak osłonięte przed bezpośrednim słońcem Leonora Enking, Flickr, CC

Uprawa Czystka

Czy czystka można uprawiać w każdym klimacie? Zasadniczo tak. Kwiaty mogą się różnić wielkością w różnym klimacie. W zimie sadzonki należy ochronić przed mrozem, a najlepiej doniczki przenieść do pomieszczenia. Jednak należy wiedzieć, że tylko klimat grecki oraz tamtejsze magnezowe gleby wpływają korzystnie na wysoką zawartość substancji leczniczych w dzikim czystku.

Dla czystka należy przeznaczyć miejsce widne, ale osłonięte przed bezpośrednim słońcem. Krzew nie znosi nadmiaru wilgoci w ziemi. W okresie wegetacyjnym (od marca do lipca) i podczas kwitnienia (w czerwcu i lipcu) czystek powinien być systematycznie zasilany nawozami. Czystek zwykle rozmnaża się przez wysiew nasion (w marcu i kwietniu), które łatwo i szybko kiełkują. Jeśli sadzimy czystka ze względu na właściwości lecznicze, to polecam odmiany: Cistus creticus L. , Cistus ladanifer L. , Cistus laurifolius L., Cistus incanus L.. O szczegóły hodowli najlepiej pytać hurtownie ogrodnicze, w których zakupuje się sadzonki.

W czasie zbiorów (które trwają całe lato) obcina się kwiaty i gałązki krzewu i od razu suszy się w przewiewnych, zadaszonych stodołach.

Co w czystku działa leczniczo? 

Jest pewna zasada: całość jest czymś więcej niż sumą jego poszczególnych części. Dlatego unika się dodawania pojedynczego składnika rośliny do leku. Najsilniej działa ekstrakt z całego czystka.

  • Polinefole przeciw chorobom serca i rakowi

Czystek jest jednym z najlepszych źródeł polifenoli. Polifenole jako związki garbnikowe mają charakter witamin. Herbata z czystka działa na serce jak czerwone wino, choć ciut skuteczniej. Herbata z czystka nie ryzykuje choroby alkoholowej. Polifenole działają silnie przeciwutleniająco, silniej niż witamina E czy C. Chroni przed wolnymi rodnikami (które sprzyjają rozwojowi raka).

czytek z ksiazki
Czystek w książce zielarskiej z 1767

Badania Instytutu LEFO w 2000 roku wykazały, że wśród herbat, wina i soków owocowych, czystek miał najwyższy potencjał przeciwutleniający. Nasz organizm codziennie zostaje obciążony biernym stylem życia, paleniem papierosów, zanieczyszczoną wodą i powietrzem, mało wartościowym jedzeniem. Wszystko to osłabia nasz układ odpornościowy i rośnie liczba wolnych rodników. W odpowiedzi na te czynniki korzystnie zadziałają polifenole. Czystek ze swoją armia polifenoli przywraca zaburzoną równowagę organizmu.

Jeszcze kilka słów o tym, czym są wolne rodniki. Są one niestabilnymi cząsteczkami tlenu, które powstają kiedy „przerabiamy” jedzenie i tlen w energię (metabolizm). Im więcej czynników szkodliwych i stresogennych, tym więcej wolnych rodników. To takie „czarne charaktery” odpowiedzialne za starzenie się organizmu. Podobnie jak rdza koroduje metal. Naturalnym mechanizmem obronnych są antyoksydanty np. polifenole.

  •  Czystek jako naturalny antybiotyk

Kiedyś uważano za niepoczytalne osoby, które uważały, że istnieją rośliny działające jak antybiotyk. Dziś to jest fakt.

Antybiotyki wprawdzie pomagają na różne bakterie, ale nie pomogą na wirusy. Nadużywanie antybiotyków zaburza działanie układu odpornościowego i szkodzą jelitom (zabiją te złe, ale i dobre bakterie). Czystek jest naturalnym antybiotykiem. Działa na grzyby i wirusy bez skutków ubocznych. Również dzieci mogą go przyjmować. Utrzymuje swoje działanie również przy długotrwałym stosowaniu. Wystarczy 1 filiżanka dziennie w celach profilaktycznych. W przypadku chorób dawka jest wymagana większa. Np w przypadku zapalenia migdałków należy pić 2 herbaty dziennie + płukanie gardła naparem. Skuteczny też będzie w przypadku zapalenia gardła, o czym świadczą np. badania z 1993 roku prof. Kiesewettera.

Infekcje grypowe. Pomimo coraz większej ilości szczepień, ciągle są i niosą za sobą różne zdrowotne problemy. Dotychczas produkowane leki działają, ale co jak przestaną działać? Leki są ciągle takie same, a zarazki grypy się zmieniają! Mogą pomóc rośliny lecznicze np. czystek. Są badania, które potwierdzają skuteczną walkę z grypą i przeziębieniem. Np. Uniwersytet w Munster i Tubingen od lat bada właściwości czystka pod kątem blokowania infekcji wirusowych i bakteryjnych.

Właściwości Czystka i jego zastosowanie

  • Czystek na trądzik

Niezwykle uporczywa choroba. Dotyka wszystkie grupy wiekowe. W przypadku trądziku dochodzi do zatykania się gruczołów łojowych przy cienkich włoskach porastajacych skórę. Zbiera się zrogowaciała skóra, tłuszcz i bakterie. Powstają wągry, pojawia się stan zapalany i zaczyna zbierać się ropa. Trądzik najczęściej pojawia się na twarzy, plecach i klatce piersiowej.  Leczenie zwykle jest długotrwałe i medycyna konwencjonalna używa antybiotyków i kortyzonu (w sytuacji, gdy zawodzą wszystkie metody leczenia). W laboratorium w Altenberge udowodniono, że czystek równie skutecznie poradził sobie z bakteriami trądziku co antybiotyk (tu badali czystek kontra streptomycyna). Inne badanie (dr Wolblinga) również udowodniło skuteczność czystka w leczeniu trądziku (wywar z czystka nakładano na zmiany skórne plasterkami ogórka). Na ten temat powstała też rozprawa doktorska Frank’a Petereit’a.

  • Czystek przeciwko grzybom Candida

Stan wyczerpania, wieczne znużenie, zespół chronicznego zmęczenia, problemy z koncentracją, zaburzenia krążenia, nadciśnienie, migreny, duszności, zakrzepy, alergie, lęki, depresje, świąd skóry, wzdęcia, wewnętrzny niepokój, neurodermozy, wysypki, skurcze mięśni, napady apetytu spowodowane hipoglikemią, bóle mięśnicandida/stawów, zapalenie pęcherza,

Jeśli leczysz, któryś z tych objawów/chorób nieskutecznie to może warto sprawdzić, czy to nie grzyby Candida.

W naturze grzyby zakażają wszystko, co chore i słabe. Jeśli organizm jest słaby grzyby „hulają”. O samych grzybach Candida można pisać dużo. Sama napisałam o nich pracę dyplomową. Grzyby nie oszczędzają naszego systemu odpornościowego. Wpływają też na podwyższenie cholesterolu!

W 1999 roku opublikowano wyniki badań dr Artura Harza, które pokazały, że czystek (podobnie jak kit pszczeli) hamuje rozrost grzybów Candida i bakterii. Regularne picie herbaty z czystka + odpowiednia dieta i grzyby tracą warunki do życia.

  • Czystek w leczeniu atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to ciągle powracająca choroba skóry. 2/3 chorych to osoby obciążone genetycznie. Dla większości chorych jest to choroba bardzo obciążająca fizycznie i psychicznie (ze względu na dokuczliwy świąd). Na skórze pojawiają się wszystkie możliwe rodzaje egzem, zaczerwienienia, pęcherze, krosty, stany zapalne, pęknięcia, bruzdy i zgrubienia. Skóra chorego jest stale sucha, szorstka, popękana, a drapanie prowadzi do jeszcze większego cierpienia. AZS często zaczyna już w okresie niemowlęcym i u części osób stany zapalne goją się z wiekiem. Problematyczne jest leczenie osób, którym choroba towarzyszy całe życie. Zwykle polega ono na podawaniu preparatów hormonalnych.

Badania m.in. dr Wiese’a (opublikowane w „Naturheilpraxis”) pokazały skuteczność czystka w leczeniu AZS u dzieci. Dla uzyskania pierwszych efektów (2-4 tygodnie) wystarczyło obmywać chore miejsca 2 razy dziennie wywarem z czystka + herbata z czystka do wypicia.

***

Opisałam właściwości czystka, które są zbadane i udowodnione. Jeśli chodzi o SKUTECZNE leczenie/wspomaganie leczenia INNYCH dolegliwości czystkiem to polecam zastosowanie innych preparatów. Ponieważ czystek jest (ogólnie) słabo zbadaną rośliną, nie należy traktować go jako panaceum na wszystkie bolączki. Niektóre „właściwości” czystka to efekt dobrego marketingu. Na pewno powinien być w każdym domu w okresie jesienno-zimowym i to nie podlega wątpliwościom.

***

Co do pozostałych zastosowań czystka, badania trwają. Zwłaszcza w kierunku przeciwnowotworowego działania czystka, zwalczania paciorkowców, bakterii wywołujących próchnicę, Helicobakter pylori. Ciekawe też były badania dr Siegers’a, gdzie okazało się, że czystek oczyszczał krew z kadmu u osób palących papierosy. Już po miesiącu picia 100 ml wywaru z czystka dziennie, były pierwsze efekty. Kolejne badania na temat właściwości odtruwających na pewno przyniosą ciekawe wyniki.

Jak przygotować czystka?

Czystek jest dostępny w postaci tabletek, płynów do płukania, kremów, ale najczęściej korzystamy z suszu do zaparzania herbaty.

Jak zaparzać czystka? Tak jak herbatę czarną, zalać ziele czystka wrzątkiem i parzyć 5 minut. Można dodać do herbaty miód i cytrynę.

Wywar z kolei przygotowuje się następująco: 10 g czystka gotować 5 minut w 500ml wody (może być 1 litr wody).

Przepisy Czystek – Napoje

  • PODSTAWOWY PRZEPIS

10 g czystka na 1 litr wody – zagotować – odstawić na 5 minut

  • HERBATA PO WSCHODNIOFRYZYJSKU

1-2 łyżeczki cukru lub miodu zalać gorącą herbatą z czystka. Na wierzch dać 1 łyżkę śmietanki (nie mieszać)

  • CZYSTEK ODŚWIEŻAJĄCY

ziele czystka zaparzyć z 2-3 łodygami świeżej mięty lub 2-3 łyżeczki suszonej mięty

  • HERBATA OWOCOWA

herbatę z czystka wymieszać z gorącym sokiem wiśniowym lub winogronowym

  • HERBATA NA UPAŁY

300 ml mocnej herbaty z czystka + 50 ml soku z rokitnika + 150 ml soku z czerwonej porzeczki + miód + kostki lodu

  • KOKTAJL

300 ml mocnej herbaty + dwie kulki lodów waniliowych + 2 łyżki śmietany + 1 łyżeczka cukru waniliowego. Składniki zblenderować. Można „dosmakować” miodem

  • NAPÓJ DLA SPORTOWCÓW

1/4 zimnej herbaty z czystka + 100 ml soku gruszkowego + 1/2 łyżeczki miodu + szczypta soli + 150 ml wody mineralnej. Pić od razu

  • PONCZ

600 ml herbaty + 2 łyżeczki miodu + sok z cytryny + sok z 4 pomarańczy + 2 goździki + laska cynamonu + 700 ml soku z czerwonych winogron. Składniki zagrzać w garnku, odstawić na 10 minut. Można pić z brązowym rumem.

  • HERBATA NA ZIMĘ

200 ml wody zagotować z laską cynamonu, 1 łyżeczką kardamonu, 2 goździkami i szczyptą imbiru. Gotować 10 minut. Dodać łyżeczkę miodu + 200 ml mleka i jeszcze raz zagotować. 2 łyżeczki czystka zalać takim wywarem i odstawić na 3 minuty. Pić od razu

Na koniec słowo od autorki:

Nie należy negować osiągnięć medycyny akademickiej! Super, że istnieje chirurgia powypadkowa czy rozruszniki serca. Jednak w obszarze profilaktyki zdrowia więcej nam może zaoferować np. medycyna chińska. Medycyna konwencjonalna pochłania ogromne sumy, mimo podejmowanych kampanii profilaktycznych. Obecnie pacjenci domagają się alternatywnej pomocy.

Na szczęście przemysł farmaceutyczny przypomina sobie o roślinach i naturze. Poszukiwane są firmy, które produkują leki z substancji z roślin leczniczych. Dlaczego dopiero teraz skoro rośliny istnieją „od zawsze”? Powodów jest kilka. Roślin leczniczych nie można opatentować, nie można wszystkiego sprzedawać w postaci świeżej, nie można szybko zarobić na naturalnych sokach/tabletkach/wyciągach. Większość ludzi ciągle wierzy w „chemię”. Inną kwestia jest to, że program nauczania w szkołach medycznych nie obejmuje medycyny naturalnej i dietetyki.

Czystek – właściwości, zastosowanie i przepisy
4.9 (98.82%) 17 głos

Artykuł przygotowany przez mgr Martę Kmiecik, dietetyka klinicznego, specjalistkę ziołolecznictwa, autorkę bloga roślinno-ziołowego Blog Naturalny.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here