Yerba Mate – czym jest i jakie ma właściwości?

2
508

Yerba Mate to szczególny napój. Istnieje legenda przedstawiająca jego pochodzenie. Otóż pewnego razu Boginie Chmury oraz Księżyca przybyły zwiedzić Ziemię, były zachwycone jej pięknem oraz bogactwem kolorów, roślin i zwierząt. Niestety zostały tu zaatakowane przez groźnego jaguara. Na szczęście z opresji wybawił je pewien starzec. One w podzięce za uratowanie życia ofiarowały mu nieznaną dotąd roślinę, z której zaczęto przyrządzać „napar przyjaźni”.

1Czym jest Yerba Mate?

Plantacja Yerba Mate w Argentynie

To napar z ostrokrzewu paragwajskiego (St.Hillaire, Ilex paraguariensis). Przyrządzany jest z  gałązek oraz listków tej rośliny. Ostrokrzew paragwajski to stale zielone drzewo, które w naturalnym środowisku może osiągnąć  wysokość sięgającą nawet 15 m. W dzikich warunkach spotykany jest jedynie na obszarze Ameryki Południowej, szczególnie na terenie Brazylii, Argentyny, Urugwaju oraz Paragwaju. W tych państwach jest też najczęściej uprawiany oraz eksportowany na pozostałe kontynenty. Yerba Mate jest szczególnym napojem, posiada o ponad połowę więcej antyoksydantów niż czerwone wino czy zielona herbata. Działanie Yerba Mate – Ma także szereg innych właściwości takich jak działanie oczyszczające, regenerujące, wzmacniające czy pobudzające.

Yerba Mate często uważana jest za rodzaj herbaty, niesłusznie. Jest to napój o zupełnie innym charakterze. Aby przygotować odpowiedni napój należy umieścić susz w specjalnym naczyniu – mate. Powinien on zajmować ok. 1/2 całej objętości naczynia. Następnie zalewamy Yerba Mate gorącą wodą. Czynność tą można powtarzać nawet do siedmiu razy. Yerbę pijemy specjalną rurką zakończoną siteczkiem.

2Jaką Yerba Mate wybrać?

Musisz wiedzieć, że argentyńska Yerba Mate jest łagodna w smaku, grubo cięta, ale jednocześnie posiada mniej pyłu. Niezwykle wyrazisty dymny smak, aromat oraz duża moc charakteryzują Yerba Mate z Paragwaju, której liście są drobno pocięte. Brazylijska Yerba jest liściasta, grubocięta o oryginalnym, łagodnym smaku, urugwajska jest bardzo pylasta. Wyjątków jest wiele, ale najlepiej, gdy sam przetestujesz dostępne rodzaje Yerba Mate i wybierzesz swój ulubiony. Podobno o gustach się nie gustuje.

3Początki przygody z Yerbą

Jeżeli rozpoczynasz swoją przygodę z Yerba Mate spróbuj najpierw smakowych lub łagodnych naparów typu Mate Green, Pipore Con Palo, Rosamonte Suave, Kraus Organica czy Taragui Con Palo. Yerba Mate o wyrazistym, goryczkowym smaku może wywrzeć na Tobie niekoniecznie przyjemne wrażenie, dlatego zostaw ją na później, gdy przyzwyczaisz się do tego charakterystycznego smaku. Owocowe lub ziołowe mieszanki Yerba Mate sprawdzają się doskonale również do przygotowania na terere, czyli na zimno.

Dla wytrawnych wielbicieli…

Uwielbiasz goryczkę oraz wyrazistość Yerba Mate i potrzebujesz bardzo dużo energii? Sięgnij po gatunki, które nie posiadają gałązek np. despalada (inaczej sin palo) lub klasyczne mocne Yerba Mate z Paragwaju.

410 najważniejszych właściwości Yerba Mate

Yerba Mate korzystnie wpływa na nasz organizm – to popularne twierdzenie. Zawiera mnóstwo różnorodnych substancji, które oddziałują pozytywnie na wiele obszarów ludzkiego ciała. A teraz kilka konkretów:

Pobudzi Cię! Yerba Mate nie tylko doda Ci energii, zredukuje zmęczenie, ale także zrelaksuje i ukoi nerwy. A to wszystko dzięki zawartości teofiliny, teobrominy i kofeiny. Yerba zawiera także niezbędne dla zdrowia witaminy: A, B complex , C, H oraz PP. W składzie tego naparu możemy również znaleźć liczne minerały m.in. cynk, magnez, chrom i potas.

  1. Pobudzi Cię! Yerba Mate nie tylko doda Ci energii, zredukuje zmęczenie, ale także zrelaksuje i ukoi nerwy. A to wszystko dzięki zawartości teofiliny, teobrominy i kofeiny. Yerba zawiera także niezbędne dla zdrowia witaminy: A, B complex , C, H oraz PP. W składzie tego naparu możemy również znaleźć liczne minerały m.in. cynk, magnez, chrom i potas.
  1. Pomaga się skupić i stymuluje Twój umysł. Czeka się całonocna nauka? Zrezygnuj z napojów energetycznych czy kawy, postaw na Yerba Mate. Przynosi podobny efekt, a do tego jest nieporównywalnie zdrowsza!
  1. Jest doskonałym przeciwutleniaczem. Wolne rodniki przyczyniają się do przyspieszenia procesu starzenia skóry oraz takich chorób jak nowotwory, choroby układu krążenia oraz wszelkie schorzenia wątroby. Przeciwutleniacze są również odpowiedzialne za ochronę przed stresem oksydacyjnym, czyli atakiem reaktywnych form tlenu, które skutkują uszkodzeniem DNA.
  1. Usuwa toksyny z organizmu. Mieszkasz w mieście? Jesteś zmęczony ciągłą obecnością spalin w powietrzu? Ciężko Ci złapać oddech? Dzięki Yerba Mate szybko pozbędziesz się toksyn z krwiobiegu, dodatkowo oczyści także Twój układ pokarmowy. Zaś ksantyna zadziała moczopędnie oraz usprawni pracę nerek.
  1. Wzmocni Twoje włosy, paznokcie oraz przywróci blask skóry. Według licznych badań regularne picie Yerba Mate przynosi także efekty w postaci zdrowej skóry, włosów oraz paznokci. A to wszystko zasługa witaminy A, E oraz licznych przeciwutleniaczy.
  1. Wpływa korzystnie na obniżenie poziomu cholesterolu LDL oraz wzrost cholesterolu HDL. Yerba Mate skutecznie redukuje odkładanie się cholesterolu na ściankach naczyń krwionośnych. Liczne doświadczenia potwierdzają, że picie naparu z tego zielonego suszu hamuje rozwój miażdżycy.
  1. Pomoże w osiągnięciu oraz utrzymaniu upragnionej szczupłej sylwetki! Regularne picie Yerba Mate przed głównymi posiłkami skutkuje osiąganiem znacznie szybciej uczucia sytości, a co się z tym wiąże spożywaniem mniejszych ilości pokarmów. Wspomaga także trawienie, pobudza wydzielanie żółci oraz oczyszcza przewody układu pokarmowego. Na rynku dostępnych jest także wiele suplementów diety zawierających Yerba Mate w połączeniu np. z zieloną herbatą czy guaraną.
  1. Chroni Twoje serce. Yerba Mate ma korzystny wpływ także na serce łagodząc wszelkie nieprawidłowości mięśnia sercowego wywołane przez niedokrwienie oraz przywrócenie krążenia krwi. Wpływ ten polega na wykorzystaniu mechanizmu zależnego od tlenku azotu, który redukuje uszkodzenia oksydacyjne.
  1. Posiada właściwości przeciwzapalne oraz przeciwgrzybicze. Na podstawie badań na myszach stwierdzono, że Yerba Mate zmniejsza objawy ostrego zapalenia płuc w przypadku narażenia na dym tytoniowy. Dodatkowo ten zielony napar spowalnia rozwój drożdżaka Malassezia furfur odpowiedzialnego m.in. za powstawanie łupieżu.
  1. Smakuje! Yerba Mate ma charakterystyczny gorzki smak. Początkowo ciężko się do niej przekonać, ale po kilku próbach nie wyobrażasz już sobie nawet jak mogłeś żyć bez tego cudownego napoju. Ten smak uzależnia!

5Czy Yerba Mate szkodzi?

Należy pamiętać, że wszystko w nadmiarze szkodzi, Yerba Mate również. Ze względu na dużą zawartość kofeiny, zielonego naparu powinny unikać kobiety w ciąży, dzieci oraz osoby borykające się z wrzodami żołądka. Picie dużej ilości gorącej Yerba Mate może również skutkować podwyższonym zagrożeniem zapadnięcia na nowotwory górnych dróg oddechowym.

W połączeniu z częstym spożywaniem alkoholu oraz paleniem tytoniu stanowi wysokie ryzyko powstania nowotworu przełyku. Gorący napój podrażnia oraz uszkadza błonę śluzową przełyku, dzięki czemu jest mniej odporna na wpływ czynników kancerogennych. Jednak podkreślenia wymaga fakt, że częste spożywanie alkoholu oraz palenie papierosów jest wielokrotnie bardziej rakotwórcze niż picie dużej ilości gorącej Yerba Mate.

6Jak wybrać odpowiednie zestaw do Yerba Mate?

Mate to naczynie przeznaczone do zaparzania oraz picia Yerba Mate. Czym jest? To zdrewniałe owoce tykwy. Charakteryzują się delikatnością oraz lekkością, a przyrządzany w nich napar posiada szczególny smak, ponieważ esencja Yerby przenika głęboko w ścianki tykwy. Tykwa podobnie jak drewno dobrze izoluje ciepło. Dzięki temu dobrze utrzymuje temperaturę napoju oraz nie parzy dłoni. Najczęściej spotykane są tykwy o pojemności od 150 do 350 ml.

Jednak naczynia te wymagają nieco więcej uwagi niż inne. Jeżeli są niewłaściwie użytkowane często pleśnieją. Aby temu przeciwdziałać należy suszyć tykwę co najmniej raz na dzień lub dwa dni bez względu na fakt, jak często była przez nas używana.

Tykwy posiadają jeszcze jedną niewątpliwą zaletę – są bardzo trwałe. Pomimo pozornej kruchości są bardzo odporne na wszelkie upadki, nawet te z dużej wysokości.

Ekskluzywne drewno Palo Santo

Naczynia do Yerby najczęściej wykonane są z drzewa Palo Santo (Święty Pień) rosnącego wyłącznie w Ameryce Południowej. Jest to szczególne drewno od wieków obdarzane magicznymi właściwościami. Palo Santo nigdy nie obumiera, nawet kawałek drewna kilka lat po ścięciu potrafi sam zasklepić szczeliny za pomocą wonnej żywicy, którą sam wydziela. Tykwy wykonane z tego drewna również cechuje ta niezwykła właściwość. Dodatkowo nadają Yerba Mate charakterystycznego smaku oraz aromatu, którym stale zachwycają się koneserzy oraz entuzjaści tego trunku. Wadą naczynia do Yerby wykonanego z Palo Santo jest niewątpliwie wysoka cena, przez co produkt ten uważany jest za ekskluzywny.

Ceramiczna prostota

Ceramiczne tykwy należą do najbardziej popularnych ze względu na łatwą dostępność, niską ceną oraz prostotę. Nie wymagają one szczególnej konserwacji oraz traktowania, można myć je nawet w zmywarce. Na rynku znajduje się szeroki wybór tych naczyń, różnorodność wzorów, kolorów oraz struktur jest ogromna. Jednak posiadają też wady – nie przewodzą tak dobrze ciepła jak drewniane tykwy, szybciej się nagrzewają oraz nie nadają żadnych szczególnych właściwości przygotowywanemu naparowi.

7Bombilla

Bombilla jest narzędziem niezbędnym do tradycyjnego spożywania Yerba Mate. To przedmiot przypominający rurkę zakończony sitkiem przeznaczonym do filtrowania. Dzięki temu pijąc zielony napar możesz delektować się jego smakiem nie martwiąc się o kawałki listków między zębami. Poniżej kilka wskazówek w jaki sposób wybrać odpowiednią bombillę.

  • Jaki materiał? Na rynku dostępne są bombille niklowane, ze stali nierdzewnej, bambusa oraz alpaki. Zaletą bombilli niklowanych jest niska cena, jednak ze względu na fakt, że są wykonane z materiału niższej klasy należy je częściej wymieniać, nawet co pół roku. Mogą pozostawiać również metaliczny posmak. Bombille ze stali nierdzewnej lub stopu alpaka to większa inwestycja, ale też gwarancja jakości i długotrwałego użytkowania. Zaś bombilla wykonana z bambusa to ciekawa alternatywa dla metalowych odpowiedników, jest dosyć tania i posiada dobrą filtrację.
  • Wybierając bombillę zwróć uwagę na filtr. Smak Yerba Mate może znacznie się różnić jeśli wybierzesz nieodpowiedni filtr do stopnia zapylenia. Na początek najlepszą opcją są filtry sprężynkowe lub łyżeczkowe, sprawdzić mogą się też filtry posiadające podwójny lub potrójny filtr.
  • Rozmiar bombilli ma znaczenie! Dobieraj ją do wielkości tykwy. Jeśli masz wysokie naczynko wybór krótkiej bombilli nie jest dobrym pomysłem. W sklepach często dostępne są zestawy, które ułatwiają zakupy. Jednak gdy zaopatrzyłeś się już w tykwę, a szukasz bombilli pamiętaj o kilku zasadach:
    – bombilla o długości do 17 cm jest odpowiednia do naczynek do 200 ml objętości,
    – do tykw powyżej 200 ml kup bombillę o długości minimum 18 cm.

8Parzenie Yerba Mate – W jaki sposób ją przyrządzić?

Jak parzyć Yerba Mate? Nie istnieją sztywne reguły przyrządzania Yerba Mate. Istotna jest jedynie temperatura wody, która powinna wynosić od 70 do 80 stopni Celsjusza. Najlepiej, gdy zmierzysz ją termometrem przeznaczonym do żywności. Jeśli jednak nie posiadasz go możesz zalać napar wodą po ok. 10 min od zagotowania lub wyczuć moment, gdy woda podczas gotowania staje się lekko biała i widoczne są bąbelki powietrza.

Możesz także przygotować Yerba Mate w tradycyjny sposób. Oto kilka wskazówek:

    1. Wsyp Yerba Mate do połowy lub wysokości ¾ tykwy.
    2. Następnie wlej wodę o temperaturze 70 – 80 stopni Celsjusza do naczynia ustawionego pod kątem ok. 45 stopni ( tak aby susz ułożył się jedynie po jednej stronie).
    3. Umieść bombillę w to miejsce w tykwie, gdzie wcześniej wlewałeś wodę, oraz zamknij ustnik. Pamiętaj, aby nie mieszać Yerba Mate bombillą, ponieważ może się zapchać!
    4. Odstaw napój na ok. 2, 3 min, a następnie dolej odrobinę wody.
    5. Po wypiciu Yerba Mate, możesz zalewać ją wiele razy, do czasu aż straci smak.

9 Uprawa Yerba Mate dziś

Yerba Mate nadal uprawiana jest w Ameryce Południowej. Ze względu na stale rosnącą popularność tego naparu plantacje są stale powiększane, według najnowszych danych rocznie uprawia się oraz sprzedaje ok. 300 000 ton Yerby. Co raz więcej osób zastępuję kawę czy herbatę Yerbą Mate. Napój ten postrzegany jest jako zdrowy, dodający energii, a w wielu kręgach kultowy. Młodzi pracownicy wielkich korporacji często nie rozstają się z bombillą przez cały dzień.

Największymi producentami Yerba Mate są takie kraje jak Argentyna, Paragwaj, Urugwaj oraz Brazylia. Ze względu na panujące tam warunki atmosferyczne możliwe jest uzyskanie najlepszych odmian ostrokrzewu paragwajskiego. Jednak całkowite „okiełznanie” tej rośliny nadal jest trudne, ponieważ niektóre jej rodzaje nadal występują tylko w dzikich warunkach. Naukowcy pracują nad stworzeniem ostrokrzewu bardziej odpornego na wszelkie choroby charakteryzującego się większą zawartością kofeiny oraz mniejszą saponin.

10Historia Yerba Mate

Bombilla – grafika z roku 1825

Początki Yerba Mate sięgają indiańskiego plemienia Guarani, nie używali oni bombilli, filtrowali liście w naturalny sposób – przez zęby. Często również żuli same liście Yerby, aby zapobiec problemom związanym z  układem pokarmowym oraz przeciwdziałać zmęczeniu. Dopiero po pewnym czasie wymyślili drewniane lub trzcinowe naczynie przeznaczone do spożywania Yerby – bombille. Picie tego „naparu przyjaźni” stanowiło swoisty rytuał. Indiański gospodarz – matero przygotowywał Yerbę, a następnie częstował nią zgromadzonych w  kręgu członków plemienia według dostojeństwa.

Na początku XVI w. Europejczycy poznali Yerba Mate. Doszło do tego dzięki hiszpańskich kolonizatorom, którzy spotkali plemię Guarani i spróbowali magicznego napoju.  Początkowo spożywali wywar ze względu na właściwości, ponieważ dostrzegli, że skutecznie chroni ich przed szkorbutem. Jednak Yerba Mate kojarzona była z diabelskimi siłami, z resztą jak większość zwyczajów podczas procesu nawracania pogańskich Indian. Pojawiały się nawet przypadki, że osoby podejrzewane o picie tego napoju stawały przed trybunałem inkwizycyjnym. Na szczęście po pewnym czasie Yerba Mate została przyjęta przez chrześcijański świat.

Zakon jezuitów rozpoczął uprawę Yerba Mate ze względu na fakt, że posiadał wiele terenów na obszarze Ameryki Południowej, gdzie występowały idealne warunki do plantacji ostrokrzewu. Bowiem w 1670 r. zgłębiono tajniki uprawy Yerby Mate i dostrzeżono, że istnieje możliwość hodowania jej z nasion. Był to ważny krok, wcześniej możliwe były zbiory jedynie dziko rosnącej rośliny. Jezuici zatrudniali miejscowych Indian do pracy na plantacji, jednak nie byli oni przygotowani do pracy na polu. Jezuici sprytnie zachęcali ich do zakładania wiosek w pobliżu plantacji i wykonywania żmudnych czynności poprzez obietnice prezentów, a pracę obarczali niemal religijnym obowiązkiem. Dzięki temu zarówno dokonywali procesu nawracania pogan na chrześcijaństwo, zapewniali pracę, jak i sprawiali, że Yerba Mate była co raz bardziej popularna. Gdy zakon jezuitów stawał się co raz silniejszy i bogatszy, dostrzeżono, że poprzez swoją pozycję stanowi niewygodną konkurencję. Dlatego w XVII w. Jezuici zostali wygnani z Ameryki Południowej, a sekret uprawy Yerby Mate zabrali ze sobą. Od tego czasu znów nie potrafiono wyhodować ostrokrzewu na plantacjach.

Dopiero w XIX w. Aime Goujaud – francuski botanik po długich badaniach zgłębił tajniki uprawy Yerby Mate. Dostrzegł, że nasionka posiadają zbyt twardą skorupę, aby kiełkować, dlatego przed posadzeniem zalewał je gorąco wodą, co skutecznie zmiękczało ich osłonkę. Jak się później okazało był to zgoła inny sposób niż sekretna metoda Jezuitów. Oni wykorzystywali do tego kury, którym podawali nasiona Yerby. W przewodzie pokarmowym tych zwierząt ulegały one zmiękczeniu. Następnie zakonnicy wyrzucali na pola odchody kur.

Pierwsze plantacje Yerba Mate w San Paulo
Pierwsze plantacje Yerba Mate w Sao Paulo

Początki Yerba Mate w Polsce

Polacy posiadają niemały wkład w rozwój Yerba Mate. W XIX w. ze względu na słabą sytuację ekonomiczną Polski oraz duże bezrobocie emigrowali oni do Ameryki Południowej w poszukiwaniu lepszego życia. Jednak sytuacja na miejscu nie była tak optymistyczna jak początkowo sobie wyobrażano. Brakowało miejsc, w których chętnie zatrudniano Polaków. Ze względu na biedę nasi obywatele musieli pałać się wszelkich prac, aby zarobić chociaż na jedzenie. Swego czasu słowem Polaca określano prostytutki w Argentynie. Jednak najczęściej Polacy zmuszeni ciężką sytuacją materialną zajmowali się czymś, co kochali najbardziej i przypominało im ojczyznę – uprawą ziemi. Wielu z nich na uprawie oraz handlu Yerba Mate dorobiło się dużych majątków. Określano ich jako szlachtę herbową, ponieważ uprawiali Yerbę, którą po hiszpańsku wymawia się „herba”.

Najbardziej popularnym polskim plantatorem Yerba Mate był Jan Szychowski. Nie tylko potrafił uprawiać ziemię, ale także był kowalem, dzięki czemu wykonywał większość maszyn niezbędnych na plantacji. Do dziś ród Szychowskich prowadzi uprawę Yerba Mate, owoce ich pracy możemy znaleźć pod nazwą Amanda.

Teofil Rudzki w 1882 r. po swym pobycie w Brazylii próbował rozpowszechnić sprzedaż Yerba Mate na terenie ówczesnego zaboru rosyjskiego. Jednak nie udało mu się to, ponieważ władze rosyjskie chcąc chronić interesy swoich obywateli handlujących herbatami azjatyckimi, nałożyły na Yerba Mate cło zaporowe. Dopiero od 1898 r. dzięki działaniom podjętym przez Polskie Towarzystwo Handlowo Geograficzne we Lwowie Yerba Mate, którą nazywano ówcześnie „herva Mate”, zaczęła być dostępna rynku.

Podróżnik Konrad Wrzos w wydanej w 1937 r. książce „Yerba Mate” opisywał życie Polaków w Ameryce Południowej oraz wpływ popularnego naparu na ich życie.

Yerba Mate – czym jest i jakie ma właściwości?
4.6 (92.5%) 8 głos

2 KOMENTARZE

  1. Ostatnio, po długich namowach, zdecydowałem się na spróbowanie yerba mate. Zestaw, który zamówiłem przeszedł moje najśmielsze oczekiwania! Zawierał wszystko, czego potrzebowałem, do tego tak bardzo zasmakowałem w yerbie, że porzuciłem długoletni zwyczaj picia kawy. Polecam!

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here