Rezonans Magnetyczny

W medycynie pojęciem rezonansu magnetycznego określa się nieinwazyjną, obrazową metodę odczytania obrazu wnętrza ludzkiego organizmu. W uproszczeniu, wytworzone przez aparat pole magnetyczne wykorzystuje właściwości magnetyczne atomów i zmienia dane w obraz. Badanie rezonansem magnetycznym nie jest niebezpieczne i używane jest do badania przekroju całego organizmu. Istnieją oczywiście pewne zastrzeżenia co do badania – możliwe jest wystąpienie reakcji alergicznej i oddziaływanie pola magnetycznego na różnego rodzaju metalowe implanty. Dowiedz się więcej o badaniu rezonansowym i jak się do niego przygotować.

Skuteczność badania Rezonansem Magentycznym

Nie ma obecnie skuteczniejszej metody wykrywania zmian nowotworowych, przerzutów i zmian chorobowych w tkankach łącznych, aniżeli obrazowanie rezonansowe. Wiele osób obawia się badania i skutków, jakie może wywołać. Wszelkie lęki związane są jednak z naszą niewiedzą i w żadnym przypadku nie odnoszą się do stanu faktycznego.

Rezonans magnetyczny całego ciała
Rezonans magnetyczny całego ciała

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest na pewno dużo skuteczniejsze, niż wiele innych badań, które wykorzystują często potencjalnie szkodliwe dla człowieka promienie rentgenowskie. Trudno jednak uznać, że rezonans jest idealnym wyjściem z sytuacji. Obraz pokazywany na monitorach i kamerach stanowi jedynie przetworzoną wizję, która nierzadko może różnić się od obrazu rzeczywistego. Różnice w odczycie są jednak nieznaczne, dlatego też w żadnym razie nie należy negować sensu badania. Jeżeli lekarz ma wrażenie nieprecyzyjności, zawsze może zlecić wykonanie badania inwazyjnego, np. badania endoskopowego.

Diagnostyka

Rezonans pozwala nam wykryć szereg przypadłości. Jego możliwości diagnostyczne są spore i dlatego jest bezkonkurencyjny. Po pierwsze daje bardzo duże szanse wykrycia wszelkich zmian nowotworowych oraz przerzutów w całym organizmie. Nowotwór, który został wykryty jeszcze we wczesnej fazie, może być skutecznie zwalczany, zwłaszcza w przypadku łagodnej jego odmiany. Pacjent ma wówczas niemal 100 procent szans, że powróci do pełnego zdrowia.

Niektórzy pacjenci zgłaszają się do lekarza często z nietypowymi przypadłościami np. drętwieniem ręki, nagłymi zawrotami głowy, migrenami, drżeniem rąk, zaburzeniami widzenia, synestezją. W takich przypadkach badanie z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego wydaje się wręcz nieodzowne i przynosi doskonałe rezultaty.

Leczenie choroby niedokrwiennej serca 

Ostatnio grupa naukowców, podjęła się próby porównania skuteczności rezonansu magnetycznego ze specjalistycznym badaniem SPECT, w wykrywaniu choroby niedokrwiennej serca. Kontrola przeprowadzona na grupie pomiarowej wykazała, że badanie rezonansowe było zdecydowanie skuteczniejsze i przyczyniło się dowykrycia choroby u niemal wszystkich przebadanych osób.

Rezonans magnetyczny mógłby być wykorzystywany profilaktycznie i przyczynić się znacznie do szybkiego diagnozowania oraz skutecznego leczenia chorych, ale niestety ma jeden minus. Jest nim wysoka cena badania, która powoduje, iż wiele osób na to nie stać, a placówki medyczne korzystają z niego zazwyczaj tylko w ostateczności.

Jak przygotować się do rezonansu magnetycznego

Największą zaletą badania metodą rezonansu magnetycznego jest jego wysoka skuteczność i duże możliwości diagnostyczne. Co do wad to jest zaledwie kilka rzeczy, które mogą wpływać nieco na komfort pacjenta.

Każdy pacjent chce wiedzieć jak przebiegają wszystkie badania, aby zmniejszyć swój poziom stresu, a także po to, aby dobrze się do nich zawsze przygotować. W przypadku badania rezonansem magnetycznym nie trzeba się niczego obawiać. Po pierwsze jest absolutnie bezbolesne, po drugie nie trzeba się do niego rozbierać, a po trzecie nie wywołuje żadnych skutków ubocznych. Jedyne co pacjent musi, to przyjść na badanie na czczo (bądź nie jeść dwie godziny przed) i z opróżnionym pęcherzem.

Przed „wjazdem” do komory aparatury pacjent musi zdać wszelkie metalowe przedmioty oraz zdjąć biżuterię. Kobiety nie powinny również wykonywać mocnego makijażu. Musimy także przed badaniem poinformować o wszystkich metalowych przedmiotach w naszym ciele– wkładki domaciczne z fragmentami metalu, rozruszniki serca, protezy, płytki itp. Metalowe części mogą spowodować nieprawidłowy odczyt w badaniu i doprowadzić do zafałszowania wyników.

Odczucia w trakcie badania

Samo badanie nie powinno być uciążliwe dlapacjenta, chyba, że cierpi na klaustrofobię. Zamknięcie w ciasnym, małym pomieszczeniu może wywołać reakcję paniki i trudność z przetrzymaniem całego badania, podczas którego nie wolno się ruszać. Dodatkowo dla wielu osób, dużym dyskomfortem może być hałas, gdyż podczas niego wydobywa się przykry i drażniący dźwięk z komory rezonansowej. Prywatne kliniki i lecznice często dają swoim klientom zatyczki do uszu, aby obniżyć ich dyskomfort w trakcie badania.

Czy w trakcie badania może się coś stać?

Wielu pacjentów zadaje jedno i to samo pytanie: czy badanie rezonansem magnetycznym może mieć wpływ na nasze zdrowie oraz czy w czasie badania może stać się coś złego? Spieszymy uspokoić, iż jest to w pełni bezpieczne badanie, po którym nie notuje się żadnych negatywnych objawów. Dodatkowo rezonans magnetyczny wyposażony jest w system monitoringu, który sprawia, że pacjent może komunikować się z lekarzem prowadzącym i w razie jakichkolwiek nieprawidłowości prosić o przerwanie badania.

Jak wygląda badanie rezonansem magnetycznym

Badanie rezonansem magnetycznym może być dla nas bardzo stresującym przeżyciem, szczególnie jeżeli nie orientujemy się w jego przebiegu i nie wiemy, czy jest to w stu procentach bezpieczne dla naszego organizmu.

Na co trzeba być przygotowanym

Przed samym badaniem należy zdjąć wszelkie metalowe przedmioty, w tym ozdoby na włosy, biżuterię, okulary etc. Pacjent powinien przyjść na czczo (bądź nie jeść dwie godziny przed badaniem) i z opróżnionym pęcherzem. Obrazowanie trwa zazwyczaj od trzydziestu do dziewięćdziesięciu minut, wczasie których pacjent nie może opuszczać komory rezonansowej. Dodatkowo nie wolno mu się podczas badania w ogóle ruszać!

Pacjent, pozostający w komorze, jest odizolowany od świata zewnętrznego i nie dochodzą do niego zewnętrzne bodźce. W aparaturze zainstalowana jest jednak specjalna kamera i mikrofon, które umożliwiają pacjentowi kontakt z lekarzem prowadzącym i radiologiem. W komorze, co jakiś czas, da się słyszeć nieprzyjemne i głośne dźwięki, które dobywają się z wnętrza maszyny. W tym celu pacjent często otrzymuje zatyczki do uszu.

Teoria badania

Pacjent, przez całe badanie, przebywa w hermetycznym pomieszczeniu, zwanym klatką Faradaya. Do niej prowadzi tunel, tzw. Gantry, przez który przeprowadzane jest łóżko z pacjentem. We wnętrzu maszyny pacjent może czuć się absolutnie bezpieczny. Rezonanse są bowiem zaopatrzone w klimatyzację, oświetlenie i monitoring. Jakikolwiek sygnał świadczący o niepoprawnym przebiegu badania, jest od razu wychwytywany przez lekarza i właściwie interpretowany.

Długość badania uzależniona jest od kilku czynników. Najważniejszym spośród nich jest wielkość badanego obszaru oraz stopień specjalizacji. Przykładowo rezonans kanałów nerwowych, bądź ośrodków mózgowych będzie z pewnością dłuższy, aniżeli rezonans uszkodzonego stawu kolanowego.

Środek kontrastowy

W niektórych ośrodkach leczniczych pacjentom podawany jest specjalny środek kontrastowy, który ma za zadanie zróżnicować odbierany obraz. Wstrzyknięcie go determinuje konieczność założenia pacjentowi wenflonu na czas przeprowadzania badania. Niestety, nie wszyscy pacjenci są odporni na skutki uboczne wywołane przez wprowadzenie kontrastu do krwiobiegu. U niektórych pojawiają się bóle i zawroty głowy, mdłości, a nawet omdlenia.

Czy badanie rezonansem magnetycznym jest bezpieczne?

Obrazowanie magnetyczno-rezonansowe może wydawać się dość groźne, zwłaszcza jeżeli mieliśmy okazję obserwować jego przebieg. Niektóre osoby sądzą, iż badanie rezonansowe może nawet powodować rozwój nowotworu, zaś silne promieniowanie elektromagnetyczne, osłabić nasz układ immunologiczny.

rezonans ukladu krwionosnego w mozgu
Badanie układu krwionośnego w mózgu za pomocą kontrastu
  • Środek kontrastowy
    Badanie rezonansem magnetycznym jest skuteczną i niezwykle precyzyjną metodą diagnostyczną. Niestety, w niektórych wypadkach może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Jednym z nich może być nerkopochodne włóknienie układowe, wywołane przez podanie pacjentowi dożylnego środka kontrastowego. Coraz więcej ośrodków medycznych wykorzystuje jednak środek kontrastowy o pierścieniowej budowie cząsteczki.
  • Implanty
    Osoby, które posiadają wszczepione implanty, powinny poinformować o tym fakcie lekarza. Implanty metalowe lub elektroniczne, pozostające w silnym polu elektromagnetycznym, mogą wywołać poważne komplikacje w czasie badania, a nawet zagrażać życiu pacjenta. Nieprawidłowy odczyt jest nieweryfikowalny, dlatego też lekarz może dokonać przekłamanej interpretacji wyników.
  • Alergia
    Bardzo częstym powikłaniem na skutek badania jest reakcja alergiczna wywołana podaniem wspomnianego wcześniej środka kontrastowego. Na całe szczęście nie mają one gwałtownego przebiegu i nie prowadzą do poważnych powikłań. Pacjent może odczuwać zawroty głowy, nudności, cierpieć z powodu biegunek czy też wysypki. Reakcje organizmu są uzależnione od konkretnego przypadku.
  • Klaustrofobia
    Niektórzy pacjenci źle znoszą zamknięcie w ciasnym pomieszczeniu. Nawet osoby, które nigdy wcześniej nie zmagały się z lękiem klaustrofobicznym, mogą wpaść w popłoch na skutek zamknięcia w ciasnej komorze aparatu rezonansowego. Reakcje na klaustrofobię mogą być bardzo różne – często gwałtowne. Pacjent powinien być zatem odpowiednio wcześnie poinformowany o przebiegu badania i pouczony, ile ono może potrwać.

Kto nie powinien poddawać się badaniu z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego?

Badanie rezonansem magnetycznym jest w pełni bezpieczne i nie daje żadnych skutków ubocznych. Nie wszyscy mają jednak szanse, aby poddać się badaniu. W wielu przypadkach występują bowiem bezwzględne przeciwwskazania, które uniemożliwiają jego rzetelne i obiektywne przeprowadzenie.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia badania metodą obrazowania jest obecność w organizmie pacjenta ciał obcych w postaci:

  • rozruszników serca
  • pompy insulinowej
  • stałego aparatu słuchowego
  • wewnątrzczaszkowych, metalowych klipsów
  • ciał obcych w oku pacjenta
  • metalicznych implantów ortopedycznych

Istnieje bowiem ryzyko zakłócenia prawidłowej pracy takiego implantu przez pole elektromagnetyczne rezonansu. Dodatkowo część pacjentek posiada domaciczne wkładki antykoncepcyjne z metalowymi elementami. Pomimo że te elementy są małych rozmiarów, mogą spowodować spore problemy interpretacyjne, zwłaszcza jeżeli badanie dotyczy pobliskich obszarów ciała.

  • Rodzaj wykonywanej pracy
    Osoby, które pracują w niebezpiecznych warunkach i są narażone na przedostanie się ciał obcych do organizmu, powinny być szczególnie uwrażliwione. Mowa przede wszystkim o pracownikach zakładów metalurgicznych, hut, etc. Opiłki metalu z łatwością mogą wbić się w ciało i przy okazji nie dawać żadnych oznak. Wówczas będą zakłócały obraz z badania rezonansem i dlatego bezwzględnie musimy poinformować o tym fakcie lekarza prowadzącego.
  • Ciąża
    Niektóre przeciwwskazania nie mają charakteru bezwzględnego, zatem to lekarz podejmuje ostateczną decyzję o przeprowadzeniu badania. Tak jest w przypadku ciąży – szczególnie pierwszy trymestr. W późniejszych miesiącach jakiekolwiek ryzyko jest już nieznaczne.

Jeżeli podejrzewamy, że w naszym organizmie dzieje się coś złego, możemy sami zatroszczyć się o wykonanie badania. Lekarze nie są bowiem skorzy do zlecania obrazowania rezonansem magnetycznym, gdyż koszt wykonania jest bardzo wysoki. Wiele prywatnych klinik medycznych i lecznic oferuje takie usługi odpłatnie. Cena badań jest oczywiście zróżnicowana, gdyż uzależniona jest od badanego obszaru i wykorzystania kontrastu.

Koszt i wymagania badania rezonansem magnetycznym

Rezonans magnetyczny nie bez powodu bywa nazywany „wczesnym wykrywaczem chorób”. Badanie niesie za sobą wiele korzyści: pozwala na wczesne wykrycie nowotworu, zmian chorobowych w różnych tkankach ciała oraz przerzutów. Poziom specjalizacji badania sprawia, że rezonans nie jest wykonywany powszechnie i stanowi badanie z gruntu ekskluzywne.

Badanie z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego cieszy się w Polsce dużym zainteresowaniem. Niestety, liczba zainteresowanych takim badaniem jest odwrotnie proporcjonalna do liczby ośrodków medycznych, posiadających je w swojej ofercie i które jest opłacane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Prywatne kliniki umożliwiają wykonanie obrazowania odpłatnie. Standardowa cena za rezonans ogólny kształtuje się w granicach 800 zł badanie z wykorzystaniem kontrastu może być jeszcze droższe i dochodzić do nawet 1200 zł.

Zdecydowanie najdroższe jest kontrastowe badanie głowy. Podanie choremu zastrzyku ze specjalną substancją zwaną potocznie kontrastem ma polepszyć i zróżnicować obraz, który pojawia się na monitorze komputera. Lekarz może dzięki temu łatwiej zinterpretować przetworzony odczyt i postawić trafniejszą diagnozę. Zastrzyk z kontrastem może być podawany jedynie osobom, które nie wykazują skłonności do alergii oraz ludziom po przebytych schorzeniach nerek. Koszt takiego rezonansu z kontrastem szacuje się w granicach 1000 złotych.

Niektóre lecznice i kliniki wymagają okazania przez chorego skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. W większości przypadków wystarcza jednak badanie lekarskie przeprowadzone na miejscu. Całość przybiera zazwyczaj formę wywiadu lekarskiego i opiera się na wypytaniu pacjenta o przebyte choroby oraz obecność implantów i ciał obcych w organizmie.

Kliniki i ośrodki medyczne oferują badanie rezonansowe w typie ogólnym bądź szczegółowym. Badanie ogólne, jak sama nazwa wskazuje, ma zadanie przebadać wszystkie obszary ciała i ma charakter profilaktyczny. Badanie szczegółowe jest z reguły wykonywane przez osoby, które mają pewne podejrzenia jednostki chorobowej bądź chciałaby przebadać się pod kątem występowania konkretnego nowotworu. Jest to bardzo częste w przypadku pacjentów, u których w rodzinie zdiagnozowano podobną chorobę.

Jako, że badanie rezonansowe nie niesie za sobą żadnego zagrożenia i nie powoduje powikłań zdrowotnych, możemy śmiało wykonywać je profilaktycznie. Jedyną wadą badania jest jego wysoka cena, ale zdrowia nie da się przeliczyć na pieniądze. W dodatku, jeżeli istnieje realna groźba zachorowania na jakąś odmianę choroby nowotworowej, to nie ma potrzeby zwlekać, gdyż szybka diagnoza najczęściej daje szansę pełnego wyleczenia. Rezonans nie ma sobie równych, jeżeli chodzi o częstotliwość wykrywania potencjalnych nowotworów.

W jaki sposób starać się o nieodpłatne badanie?

Żeby starać się o darmowe badanie w ramach NFZ, trzeba najpierw odwiedzić lekarza specjalistę. To właśnie on wydaje decyzję o konieczności jego przeprowadzenia i ocenia ogólną kondycję zdrowotną pacjenta. Ze skierowaniem w ręku możemy udać się do najbliższego ośrodka medycznego, który posiada aktualny kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia. Stanowi to gwarancję, że badanie zostanie wykonane bezpłatnie i nie będziemy obciążeni żadnymi kosztami.

Konieczność oczekiwania

Pacjent musi liczyć się jednak z tym, że oczekiwanie na badania może znacznie przeciągnąć się w czasie, ponieważ kolejki do niego są bardzo długie. Jeżeli wykonanie badania jest konieczne, a czas nas nagli (zbliżająca się operacja, pogarszający się stan zdrowia), nie ma innej ewentualności, jak udać się na badanie w trybie prywatnym. Procedury wydają się nieubłagane, zaś szanse na poprawę aktualnej sytuacji znikome.

Wymagane dokumenty

Jeżeli wykonujemy badanie w prywatnej klinice, czyli innymi słowy na własną rękę, musimy posiadać dowód tożsamości oraz skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. Zaświadczenia mogą być również wydawane przez lekarza pracującego w klinice, w której zamierzamy przeprowadzić badanie diagnostyczne.

Jakie obszary ciała mogą być poddane badaniu rezonansem magnetycznym?

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego znajduje szerokie zastosowanie, dlatego też lekarz prowadzący może wytypować do niego niemalże każdego pacjenta ze stwierdzonymi problemami natury neurologicznej, onkologicznej, bądź ortopedycznej. Z racji wysokich kosztów wykonania tego badania, lekarze muszą wykazywać się dużą ostrożnością w typowaniu pacjentów, którzy powinni być diagnozowani w tak zaawansowany sposób.

Które obszary ciała mogą być badane?

Rezonansem magnetycznym możemy przebadać dosłownie wszystkie części ciała. Jeśli decyzja dotyczy całego ciała, będzie to badanie ogólne, natomiast w przypadku wybranej tylko części, to zlecane jest badanie szczegółowe. Osoby, które chciałyby je wykonać na własną rękę, powinny udać się do prywatnej kliniki. Niestety, rezonans magnetyczny nie jest badaniem refundowanym, jeśli nie posiadamy ze sobą skierowania od specjalisty.

Badanie jest zazwyczaj nakierowane na zdiagnozowanie sygnałów, wysyłanych ze strony:

  • ośrodkowego układu nerwowego
  • obwodowego układu nerwowego
  • narządów ruchu (zarówno jeżeli chodzi o kończyny dolne, jak i górne)
  • klatki piersiowej
  • jamy brzusznej
  • miednicy
  • narządów rodnych

Zdecydowanie najmniejsza grupa pacjentów kwalifikuje się z dwóch ostatnich grup. Z zasady schorzenia neurologiczne i nowotwory (szczególnie nowotwory mózgu) mogą być bardzo trudne do wykrycia. Guz mózgu może przyjąć niezwykle kłopotliwą lokalizację, której na zdjęciach rentgenowskich i tomografii komputerowej po prostu nie widać.

Diagnozowanie na podstawie badania

Obrazowanie metodą rezonansu jest natomiast bardzo dokładne i uwidacznia wszelkie, nawet najmniejsze zmiany w strukturze anatomicznej organizmu. Wszelkie stany chorobowe przedstawiane są w nadanych barwach, dzięki czemu lekarz może niemalże od razu postawić trafną diagnozę, bądź też dokładniej przyjrzeć się problemowi, poprzez zmianę sekwencji impulsów. Wszystkie odwzorowania mogą być również odbierane z kilku perspektyw i spod kilku kątów nachylenia, co daje pełny obraz tego, co się dzieje.

Badanie z kontrastem czy bez kontrastu?

Pomimo że badanie rezonansem magnetycznym jest bardzo dokładne, istnieje możliwość poprawienia jego jakości. Chodzi o dożylne wstrzyknięcie kontrastu, który prowadzi do dodatkowego nasycenia odbieranych barw i pozwala na skuteczniejsze zdiagnozowanie problemu. Niestety, niektórzy pacjenci mogą wykazywać objawy alergii na preparat, dlatego w tych przypadkach nie zaleca się jego stosowania.

Rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa?

Na forach internetowych pojawia się wiele pytań: co jest lepsze, rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa? Rozstrzygnięcie tej kwestii nie jest możliwe, gdyż każdy przypadek winien być omawiany indywidualnie. Niekiedy tomografia komputerowa okazuje się wystarczająca, a jej wyniki są jednoznacznie interpretowalne. Innym razem to rezonans magnetyczny jest rozwiązaniem optymalnym.

Co to jest tomografia komputerowa i do czego służy?

Badanie tomografem komputerowym służy ocenie struktur anatomicznych człowieka oraz umożliwia weryfikowanie wszelkich nieprawidłowości pracy organizmu. Tomografia stanowi badanie obrazowe i jest wykonywana rutynowo w przypadkach zagrożenia zdrowia lub życia. Czas trwania badania waha się zazwyczaj pomiędzy kilkoma a kilkunastoma minutami, a szacunkowa cena jego przeprowadzenia nie przekracza więcej niż 900 złotych.

Czym jest rezonans magnetyczny?

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego nie jest badaniem rutynowym. Grupami pacjentów dedykowanych są:

  • naczyniowcy
  • osoby ze schorzeniami natury neurologicznej
  • osoby z podejrzeniem nowotworów lub przerzutów

Rezonans magnetyczny wykorzystuje działanie fal radiowych na protony i rejestruje wszelkie zjawiska energetyczne wywołane ich transmisją. Badanie rezonansem magnetycznym może być przeprowadzone jedynie przez doświadczonego lekarza-radiologa, który jest w stanie kontrolować sekwencje naddawanych impulsów i prawidłowo odczytywać informacje przekazywane przez obraz. Długość badania uzależniona jest od badanego obszaru- z reguły nie przekracza jednak półtorej godziny. Koszt przeprowadzenia badania waha się w granicach900-1200 złotych.

Co jest lepszym wyborem?

Każdy jest w stanie zdefiniować dwie istotne różnice pomiędzy badaniem tomografem komputerowym a badaniem metodą obrazowania rezonansem magnetycznym. Należą do nich: cena oraz czas trwania. Badanie tomografem komputerowym jest tańsze i krótsze. Ponadto w tomografii komputerowej wykorzystywane sąszkodliwe promienie rentgenowskie, które mogą okazać się groźne zarówno dla młodego człowieka, jak i osoby dojrzałej.

Rezonans magnetyczny daje o wiele czytelniejsze wyniki. Jest poza tym dokładniejszy i może doprowadzić do wykrycia w organizmie nawet wczesnych zmian nowotworowych. Sam sposób przeprowadzenia badania rezonansowego może budzić pewne obawy. Pacjent pozostaje bowiem przez dłuższy czas w zamknięciu i nie może się ruszać. Osoby, cierpiące na klaustrofobię, z całą pewnością nie będą zachwycone tą informacją.

Rezonans Magnetyczny
5 (100%) 4 głos

2 KOMENTARZE

  1. Doznałam urazu akustycznego ostrego bo w niektórych rezonansach nie dbają o ochronę narządu słuchu pacjenta!!!!!!!!!!!!!!! Jestem właśnie hospitalizowana na kroplówkach i walczę o słuch. Jednak ten ubytek który powstał i szumy zaraz po wyjsciu z badania sa prawdopodobnie nieodwracalne.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here