Borelioza

0
56

Borelioza jest chorobą przenoszoną przez kleszcze. Jeśli dojdzie do ukąszenia owada, w którego ślinie znajdowały się niebezpieczne bakterie, wywołujące chorobę, nasz organizm nie będzie w stanie samodzielnie poradzić sobie z zakażeniem i zachorujemy na boreliozę. Jeśli nie uda się wychwycić pierwszych objawów choroby, dojdzie do jej szerszego rozwoju.

Objawy Wczesnej Boreliozy

Wczesne rozpoznanie boreliozy jest bardzo ważne, dlatego, że w tym momencie żadne z badań laboratoryjnych nie są w stanie wykryć istniejącego zakażenia, a chorobę najlepiej jest leczyć w jej początkowych stadiach.

Uważne sprawdzenie skóry

Po powrocie z każdej wycieczki w miejsce, które jest potencjalnie zagrożone ukąszeniem przez kleszcza, należy dokonać bardzo wnikliwych obserwacji swojego ciała, czy w jakimś miejscu przypadkiem nie zagnieździł się kleszcz. Im szybciej nastąpi jego usunięcie przy ewentualnej obecności, tym mniejsze jest ryzyko zakażenia bakteriami, wywołującymi boreliozę.

Poszukiwania kleszcza najlepiej jest dokonać w domu lub na otwartym terenie, gdzie nie istnieje już ryzyko dostania się kolejnych owadów do skóry w czasie, gdy będą one miały do niej pełen dostęp, ponieważ nie będzie na niej już odzieży ochronnej.

rumień wędrujący na ramieniu
Rumień Wędrujący to pierwszy objaw Boreliozy Flickr, fot. Fairfax County, CC

Rumień wędrujący

Jest to bardzo charakterystyczny objaw rozpoczynającej się boreliozy. Stwierdzenie jego obecności przez lekarza jest wystarczającym wskazaniem do wdrożenia leczenia boreliozy i podania antybiotyku. To właśnie tego rumienia powinniśmy poszukiwać po usunięciu kleszcza po ewentualnym ukąszeniu. Wyglądem przypomina on czerwoną plamę, która ma tendencję do przemieszczania się w ciągu kilku dni. Odczyn może układać się koncentrycznie wokół miejsca po ukąszeniu kleszcza lub formie jednolitej, czerwonej zmiany rumieniowej, występującej na powierzchni skóry.

Naciek limfocytarnyNaciek limfocytarny

Najczęściej w pewnej odległości od miejsca ukąszenia kleszcza może wytworzyć się tak zwany „naciek limfocytarny”. Jest to pęcherzyk wypełniony płynem, który bardzo łatwo można przedziurawić, powodując ewakuację na zewnątrz przezroczystego płynu. Nie we wszystkich przypadkach zakażenia możemy zaobserwować ten objaw.

Objawy ogólnego rozbicia

Bardzo często pojawieniu się rumienia wędrującego towarzyszą objawy podobne do tych, które występują podczas przeziębienia – ogólne złe samopoczucie, podwyższona temperatura ciała, bóle głowy, a także bóle mięśni i stawów. Jest to znak, że bakterie rozpoczęły wędrówkę po naszym organizmie i niezbędna jest jak najszybsza interwencja lekarska w celu wdrożenia odpowiedniego leczenia boreliozy.

Najlepsza metoda leczenia

Najlepszą i najefektywniejszą terapią boreliozy jest leczenie przed pojawieniem się objawów ogólnych i tych ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Leczenie polega wtedy na podawaniu antybiotyków i istnieje duża szansa powodzenia terapeutycznego i pełne wyzdrowienie pacjenta. Im dłuższy jest czas od zakażenia i wystąpienia pierwszych objawów choroby, tym większa jest szansa, że bakterie trafiły do ośrodkowego układu nerwowego, a wtedy leczenie będzie trwało o wiele dłużej i obarczone jest większym ryzykiem niepowodzenia.

Objawy Zaawansowanej Boreliozy

Bóle stawowe

Bóle mięśni, stawów i ścięgien mogą być odczuwane przez chorych na praktycznie każdym etapie choroby. W czasie od 2 tygodni do 2 lat (według danych z różnego piśmiennictwa) może rozwinąć się boreliozowe zapalenie stawów – zespół chorobowy będące czymś w rodzaju stadium pośrednim pomiędzy rumieniem wędrującym o boreliozą ośrodkowego układu nerwowego bądź osobną jednostką chorobową.

Objawia się on bólami różnych stawów – na początku pacjentowi ciężko jest określić lokalizację bólu i nie wie on, skąd dokładnie dana dolegliwość pochodzi. W kolejnych etapach pacjent dokładnie lokalizuje źródło bólu i są to najczęściej dwa duże stawy (na przykład kolanowy i skokowy, rzadziej są to stawy rąk). Bóle mają charakter nagły, trwają najczęściej po kilka godzin i ustępują po przyjęciu niesterydowych leków przeciwzapalnych dostępnych bez recepty.

Objawy ze strony mózgu

W momencie, gdy pacjent zaczyna odczuwać tego rodzaju dolegliwości, bakterie przekroczyły barierę krew-mózg i rozpoczęły swoje bytowanie bezpośrednio w okolicy mózgu. Jest to bardzo zły prognostyk, gdyż antybiotykom bardzo ciężko jest przekroczyć ową barierę, a w związku z tym – trudno wyeliminować bakterie. Do tych symptomów zaliczamy:

  • zaburzenia czucia
  • zaburzenia pamięci i koncentracji
  • bardzo intensywne zmęczenie
  • porażenie niektórych nerwów

Jeśli u pacjenta rozwija się tak zaawansowana borelioza, leczenie musi być bardzo agresywne.

Diagnoza Boreliozy – Badania

Diagnostyka boreliozy przysparza naukowcom dużo problemów. Żeby faktycznie stwierdzić, że choroba, na którą cierpi pacjent to borelioza, badania muszą być wykonane w określonym czasie. Dzieje się tak ze względu na fakt, iż bakterie w organizmie człowieka są w stanie zmieniać swoją postać i przez to „unikają” naszych metod diagnostycznych.

Na wstępie – tylko objawy

Zanim we krwi pojawią się określone przeciwciała, będące odpowiedzią organizmu na inwazję bakteryjną, musi upłynąć pewien określony czas od zakażenia. Pierwszy rodzaj wykrywalnych przeciwciał możliwy jest do określenia najszybciej po 2 tygodniach, co jest okresem zdecydowanie za długim na wdrożenie najskuteczniejszego leczenia.

Istnieje zatem ogólnie przyjęta zasada, że lekarz może rozpocząć antybiotykoterapię od razu po stwierdzenia objawów takich, jak:

  • rumień wędrujący
  • naciek limfatyczny
  • objawy ogólnej infekcji i bólu stawów

Kluczowym do postawienia rozpoznania jest też fakt ukąszenia przez kleszcza, który podawany jest przez pacjenta.

Diagnostyka serologiczna

Pierwsze pojawiają się we krwi przeciwciała z klasy IgM. Ich oznaczenie jest specyficzne w stosunku do boreliozy.

  • Najszybciej pojawią się one we krwi po 2 tygodniach – średnio czas ten wynosi 3-4 tygodnie.
  • Najdłużej mogą utrzymywać się do 6 miesięcy.
  • Są one oznaką świeżej infekcji, mogą jednak dawać fałszywie dodatnie wyniki ze względu na zakażenie wirusami takimi jak EBV, CMV czy HSV.

Jako drugie we krwi pojawiają się przeciwciała z klasy IgG.

  • Pojawiają się około 6-8 tygodni od momentu zakażenia i mogą być obecne aż do kilku lat po (nawet wyleczonym) zakażeniu.
  • Niestety, one także mogą dawać mylące wyniki ze względu na reakcję krzyżową z wyżej wymienionymi wirusami.
  • Przez wzgląd na częste pomyłki diagnostyczne, stwierdzenie wysokiego miana którejś z grupy owych przeciwciał nie jest wystarczające do postawienia rozpoznania boreliozy.

Jedynym wskazaniem do rozpoczęcia leczenia jest stwierdzenie typowych objawów klinicznych choroby.

Western Blot

Jest to jedna z najnowszych metod diagnostyki molekularnej, która wykrywa w organizmie określone białka(w przypadku boreliozy – białka bakterii Borrelia burgdorferi). Niestety jako że bakteria, przebywając w organizmie człowieka, często zmienia swoją postać, nastręcza tym lekarzom dość dużo problemów diagnostycznych i otrzymane wyniki mogą być fałszywie ujemne.

Borelioza – lepiej zapobiegać niż leczyć

Mimo znacznego postępu dokonującego się w świecie medycyny w zakresie stosowanego leczenia oraz metod diagnostycznych, borelioza pozostaje chorobą, którą bardzo ciężko jest rozpoznać i skutecznie wyeliminować z organizmu. O wiele łatwiej jest natomiast uchronić się przed tą chorobą, stosując się do kilku prostych zasad.

Długotrwałe leczenie

Terapia boreliozy ma to do siebie, że jest ona wymierzona w formy bakterii, które są na nią wrażliwe. Niestety, w ciągu swojego cyklu rozwojowego, bakterie przekształcają się formy oporne na stosowane przez lekarzy antybiotyki, co jest dla nich sposobem na walkę o przetrwanie w niesprzyjającym dla nich środowisku. Z tego względu prowadzona terapia musi być długotrwała i związana ze stosowaniem kilku antybiotyków w tym samym momencie, by zwiększyć efektywność prowadzonych działań leczniczych.

Prosta ochrona

Od dawna wiadomo, że „lepiej zapobiegać niż leczyć”, a w przypadku boreliozy profilaktyka jest naprawdę prostym działaniem. Przeciwdziałanie boreliozie skupia się na czynnościach, które utrudniają dotarcie kleszczom do naszej skóry. Należą do nich osłonięcie skóry podczas pobytu w miejscach, w których mogą znajdować się kleszcze, a także stosowanie substancji zapachowych, odstraszających owady.

O tym musisz pamiętać!

Po każdym powrocie z wyjazdu w tereny zalesione lub takie, w których znajduje się dużo drzew i krzewów, na których często bytują kleszcze, pamiętaj o bardzo uważnym sprawdzeniu całego ciała, czy przypadkiem nie znajduje się na nim kleszcz. Jego jak najszybsze usunięcie minimalizuje ryzyko dostania się do organizmu chorobotwórczych bakterii, wirusów i pasożytów.

Jeśli doszło do ugryzienia przez kleszcza, musisz go delikatnie usunąć lub zgłosić się do lekarza w celu ewakuacji go ze skóry w gabinecie zabiegowym. Po tej procedurze, lekarz profilaktycznie może zalecić przyjmowanie antybiotyków lub uważne obserwowanie miejsca po ugryzieniu kleszcza.

Ochrona przed boreliozą

Najlepszą profilaktyką boreliozy jest unikanie ukąszeń kleszczy. Istnieją różne sposoby na uchronienie się przed nimi, polegające przede wszystkim na szczelnym zabezpieczeniu swojego ciała przed ewentualnym kontaktem z kleszczem. Sprawdź, jak zoptymalizować swoje wysiłki w celu obrony przed niebezpieczną boreliozą.

Kleszcza na trawie
Kleszcze występują przede wszystkim w trawie. Czekają na ofiarę u szczytu źdźbeł trawy.

Odpowiednie zachowania

Najlepszym sposobem na profilaktykę boreliozy jest unikanie terenów leśnych lub tych, o których wiemy, że dużo znajdujących się tam owadów może potencjalnie przenosić chorobę. Nie zawsze jest to jednak możliwe. Stosując odpowiednie zachowania profilaktyczne, możemy zminimalizować ryzyko zakażenia poprzez ukąszenie przez kleszcza. Ważne jest, by unikać kontaktu z leśnymi roślinami (na przykład ocierania się o drzewa), gdyż zwiększa to ryzyko przedostania się kleszcza na powierzchnię ciała. Siadanie na świeżo ściętych drzewach również nie jest zalecane.

Ochrona własnego ciała

Działania w ramach osłony ciała przed kleszczami powinny skupiać się przede wszystkim na noszeniu ubrań, które szczelnie ochraniają ciało podczas wędrówki do lasu. Może być to trudne ze względu na wysokie temperatury, jakie panują w okresie wakacyjnym, kiedy to najczęściej wybieramy się na wycieczki w zalesione tereny. Mimo to specjaliści zalecają noszenie okryć wierzchnich (bluz i kurtek) oraz długich spodni, a także odpowiedniego obuwia. Taka ochrona skutecznie uniemożliwi kleszczom dostęp do naszego ciała. Bardzo istotna jest także ochrona skóry głowy – kleszcze bardzo lubią lokalizować się w tym miejscu.

mugga
Popularny repelent na kleszcze dostępny na polskim rynku

Repelenty

Bardzo dobrym pomysłem na zwiększenie swojej ochrony przed kleszczami jest używanie repelentów, czyli kosmetyków, które zawierają substancje zapachowe odstraszające owady. Są one dostępne w większości aptek i drogerii w formie kremów oraz aerozoli, które można aplikować bezpośrednio na odzież lub na skórę nieosłonionych miejsc.
W przypadku znalezienie na skórze kleszcza. Trzeba go się jak najszybciej pozbyć.

Czy to na pewno borelioza?

Oprócz standardowych objawów chorobowych, borelioza w organizmie człowieka może przybierać postacie zespołów chorobowych, które nie są charakterystyczne dla tego schorzenia. Są to tak zwane „atypowe formy boreliozy” i stanowią bardzo trudną do przeprowadzenia kwestię diagnostyczną i leczniczą, gdyż stawianie rozpoznania są niepewne, a terapia mało efektywna.

Zespół poboreliozowy

Jest to choroba będąca bezpośrednią konsekwencją boreliozy, pojawiająca się po zakończeniu cyklu leczenia choroby. Obecnie uważa się, że przyczyną zespołu poboreliozowego nie są same bakterie, które pozostały w organizmie, ale mechanizmy odpornościowe człowieka, które jeszcze nie do końca uległy wyciszeniu po wyeliminowaniu zakażenia.

Owe nieprawidłowości immunologiczne mogą także wpłynąć na czułość wykonywanych badań diagnostycznych w kierunku boreliozy. Ich wyniki są zatem niemiarodajne i wysiłki lekarzy powinny być skoncentrowane na wyeliminowaniu pojawiających się objawów chorobowych, a nie na poszukiwaniu konkretnego czynnika etiologicznego, dającego początek schorzeniu.

Objawy chorobowe

Główne symptomy, które powinny zwrócić uwagę pacjenta skoncentrowane są wokół ośrodkowego układu nerwowego lub reakcji zapalnej organizmu. Do najpoważniejszych należą zmiany psychiczne, które cechują się:

  • spadkiem efektywności nauki
  • zaburzeniami pamięci i koncentracji
  • nadmierną sennością
  • postępującym zubożeniem emocjonalnym
  • obojętnością na bodźce, płynące z otoczenia

Do niepokojących sygnałów mogą także dołączyć:

  • niewyjaśnione stany gorączkowe
  • bóle mięśni i stawów
  • utrata kontroli nad ruchami
  • sztywność i spastyczność mięśni (szczególnie okolic głowy i szyi)
  • problemy z kontrolą czynności fizjologicznych (oddawanie moczu i stolca)

Leczenie atypowych form boreliozy

Wysiłki terapeutyczne lekarzy powinny być skupione na wyeliminowaniu z organizmu bakterii, będących główną przyczyną pojawiających się dolegliwości. W momencie, gdy testy diagnostyczne wykażą, że patogen został już wyeliminowany, należy przejść do leczenia przeciwzapalnego, które ustabilizuje rozchwiane mechanizmy immunologiczne organizmu i nie doprowadzi do rozwoju gwałtownych reakcji zapalnych, które mogą być tragiczne w skutkach dla różnych narządów ciała.

Neuroborelioza – bakterie atakują układ nerwowy!

Neuroborelioza jest to zespół objawów chorobowych mających związek z obecnością krętków, wywołujących boreliozę, w ośrodkowym układzie nerwowym. Pojawiające się symptomy świadczą o tym, że zakażenie w dużym stopniu opanowało organizm człowieka i niezbędna jest pilna konsultacja lekarska. Zobacz, jakie objawy mogą świadczyć o rozwoju neuroboreliozy.

Niespecyficzne dolegliwości

Pierwsze sygnały tego, że właśnie dochodzi do inwazji bakteryjnej na układ nerwowy mogą nie być charakterystyczne dla żadnej z chorób. Przytrafiają się one okresowo także osobom zdrowym, co sprawia, że są często ignorowane przez pacjentów i nie są powodem do zgłoszenia się do lekarza. Pojawiają się one po około miesiącu od wniknięcia bakterii do organizmu danej osoby.

Początkowymi objawami neurologicznymi w przebiegu neuroboreliozy mogą być bóle głowy, nadmierna senność w ciągu dnia, stany podgorączkowe lub gorączka przebiegająca niejednokrotnie z dreszczami oraz bóle stawów nie związane z wysiłkiem fizycznym.

Gdy choroba zaczyna postępować…

W kolejnych stadiach rozwoju neuroboreliozy może dochodzić do bardziej zaawansowanych objawów, które zaczynają pacjentowi utrudniać codzienne funkcjonowanie i wzbudzają jego niepokój. W tym momencie lekarz może zdiagnozować już odrębną jednostkę chorobową, taką jak zapalenie mózgu czy opon mózgowo-rdzeniowych.

Pacjent, u którego może dojść do rozwoju neuroboreliozy, będzie niespokojny i rozdrażniony. Dolegliwości, które będzie zgłaszał to przede wszystkim bóle i zawroty głowy, nudności i wymioty, a także ból i sztywnienie karku (ten symptom powinien szczególnie zwrócić uwagę lekarza, gdyż jest bardzo charakterystyczny dla infekcji ośrodkowego układu nerwowego). Może się także pojawić światłowstręt i nadwrażliwość na głośne dźwięki.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu

W przypadku rozwoju tej choroby, stan pacjenta jest bardzo ciężki. Oprócz wcześniej wymienionych objawów, może pojawić się porażenie nerwów czaszkowych, które utrudnia pacjentowi komunikację z otoczeniem na sposób zaburzeń mowy i zaburzeń psychicznych oraz uniemożliwia codzienne funkcjonowanie.

Dodatkowo mogą pojawiać się także inne objawy dysfunkcji ośrodkowego układu nerwowego takie jak utrata kontroli nad czynnością zwieraczy (mimowolne oddawanie moczu i stolca), brak napięcia mięśniowego lub spastyczność mięśni.

Leczenie Boreliozy

Borelioza jest chorobą, która wymaga leczenia na sposób podawania antybiotyków. Niestety bardzo często terapia jest nieskuteczna, gdyż bakterie okazują się oporne na działalność chemiczną leków. Jak zatem sprawić, by leczenie było efektywne i pomóc organizmowi zwalczyć chorobę?

Antybiotyki to podstawa

Duomox
Duomox jest antybiotykiem często przepisywanym na Borelioze

W leczeniu boreliozy jedno jest pewne – nie ma skuteczniejszej metody jej leczenia niż antybiotyki. Są to substancje bakteriobójcze (zabijające bakterie) lub bakteriostatyczne (zatrzymujące wzrost i namnażanie się bakterii) i wykazują pełną skuteczność w zwalczaniu czynników etiologicznych boreliozy.

Mimo naszego bogatego arsenału leków hamujących wzrost i rozwój bakterii, patogeny wywołujące boreliozę potrafią znaleźć sposób na oporność na stosowane antybiotyki. W ciągu swojego cyklu rozwojowego, zmieniają się w formy przetrwalnikowe (tak zwane cysty), otaczając się ścianą bakteryjną, która nie dopuszcza antybiotyków do jej wnętrza, przez co stają się kompletnie niewrażliwe na przyjmowane leki.

Brak skuteczności leczenia

Z racji wytwarzania form bakterii, które są niewrażliwe na antybiotyki, prowadzone leczenie farmakologiczne często okazuje się nieskuteczne. Pacjentowi bardzo ciężko jest określić ramy czasowe zakażenia, co utrudnia planowanie leczenia i dostosowanie go do aktualnej fazy cyklu rozwojowego krętka, wywołującego boreliozę.

Podobnie rzecz ma się z postawieniem rozpoznania – wszelkie badania, jakie należy przeprowadzić, diagnozując boreliozę, wymagają czasu na wytworzenie specyficznych przeciwciał, a leczenie należy koniecznie wdrożyć od razu przy samym podejrzeniu choroby, gdyż wtedy właśnie jest ono najbardziej efektywne.

Czy metody niekonwencjonalne są skuteczne?

Na rynku pojawiło się obecnie bardzo dużo ofert, sugerujących efektywność leczenia niekonwencjonalnego boreliozy. Owa forma terapii polega na zastosowaniu metod niezwiązanych z przyjmowaniem leków, bezpośrednio działających na bakterie. Efektywność metod konwencjonalnych jest bardzo trudna do stwierdzenia, gdyż są to działania, które dotychczas nie zostały zweryfikowane w badaniach klinicznych, przez co lekarze nie mogą zająć stanowiska w tej sprawie. Coś, co nie zostało udowodnione konkretnym badaniem, nie może zostać potwierdzone jako skuteczna metoda leczenia.

Borelioza
5 (100%) 1 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here