AIDS i HIV

0
345

AIDS, choroba wywoływana przez wirus HIV, który rokrocznie uśmierca miliony osób na całym świecie. Mimo poprawy świadomości społecznej, związanej z przyczynami choroby i sposobach zakażenia, nadal jest jedną z najbardziej niebezpiecznych epidemii. 

Co powinniśmy wiedzieć o AIDS?

HIV jest wirusem przenoszonym najczęściej drogą płciową. Można się nim jednak zarazić również poprzez bezpośredni kontakt z krwią osoby zakażonej. Młodzi ludzie często są bardzo nieświadomi niebezpieczeństwa, jakie niesie ze sobą seks bez zabezpieczeń, szczególnie z kimś przypadkowym. Mimo społecznych kampanii, które mają na celu uświadomienie ich przed zagrożeniem, liczba zachorowań stale rośnie, zwłaszcza wśród młodzieży. Jest to głównie spowodowane swobodniejszymi relacjami i pewnego rodzaju modą na częstą zmianę partnerów seksualnych. Nosicielami wirusa HIV są przeważnie ludzie między 19 a 40 rokiem życia, aktywni seksualnie. Jednak nie we wszystkich przypadkach zakażeń dochodzi do uaktywnienia się wirusa, co oznacza brak objawów klinicznych i możliwości rozwoju AIDS.Grupą największą spośród wszystkich nosicieli wirusa HIV, są osoby nieświadomie zarażone podczas stosunków seksualnych. Nie mniejszą stanowią narkomani, używający niesterylnych igieł oraz strzykawek, a także osoby mające bezpośredni kontakt z krwią osoby chorej, co nierzadko jest następstwem jakiegoś wypadku.

AIDS i HIV są bardzo często błędnie pojmowane jako pojęcia synonimiczne. Otóż HIV jest wirusem, który po uaktywnieniu wywołuje zespół zmian chorobowych, nazywany w skrócie AIDS. Choroba ta charakteryzuje się powolnym wyniszczaniem odporności organizmu, który atakowany jest przez wszystkie możliwe wirusy i bakterie. Odporność nabyta zostaje całkowicie wyeliminowana. AIDS jest niestety chorobą nieuleczalną, nieodzownie prowadzącą do śmierci osoby chorej. Mimo, że trwają badania nad zahamowaniem uaktywniania się wirusa HIV, naukowcy i lekarze póki co są bezradni.

Wirus HIV nadal będzie zbierał żniwo wśród młodych osób, które nie zawsze biorą sobie do serca przestrogi innych. Obecnie w Polsce liczba chorych na AIDS niepokojąco wzrasta. Pamiętajmy o tym, że zabezpieczanie się podczas stosunku jest bardzo istotną kwestią, która uchroni nas przed wieloma chorobami przenoszonymi drogą płciową. Z wirusem HIV można normalnie funkcjonować, a nawet planować dzieci.

AIDS (ang. Acquired Immunodeficiency Syndrome lub Acquired Immune Deficiency Syndrome, pol. Zespół nabytego niedoboru odporności) stanowi ostatnie stadium zakażenia wirusem HIV. Chory ma bardzo niski poziom limfocytów, a co za tym idzie jego odporność na choroby jest praktycznie zerowa. Chorzy na AIDS zapadają na typowe schorzenia, które doprowadzają do ich śmierci. Wśród chorób wskaźnikowych, znajdują się wszelkiego typu nowotworygruźlicanietypowe grzybiceostre zapalenie płucprzewlekłe owrzodzenia skóry.

Jak możemy zatem wywnioskować, AIDS nie jest zabójcą samym w sobie, a jedynie stymuluje rozwój innych, bardzo groźnych chorób. Skala zachorowalności na AIDS jest olbrzymia. Na całym świecie co roku umiera około dwóch milionów osób. Trudno powiedzieć ile osób jest zarażonych wirusem HIV, gdyż spora ich część po prostu nie zdaje sobie z tego sprawy. W początkowych fazach rozwoju, wirus HIV nie daje żadnych sygnałów. Nosiciel prowadzi normalny tryb życia i nie męczą go żadne, charakterystyczne grupy objawowe. Dopiero po kilku latach można zorientować się, że z organizmem dzieje się coś nie tak.

Grupy ryzyka. Kto może zachorować?

AIDS jest chorobą cywilizacyjną, która zbiera żniwo zarówno w krajach bogatych, jak i w biednych, subsaharyjskich państewkach. Dynamika epidemii w Afryce jest porażająca, co stanowi wynikową niskiego poziomu higieny i niedostępności placówek medycznych. W przypadku Europy najwyższy wskaźnik zachorowalności na AIDS występuje na Ukrainie i Białorusi. W Polsce choruje o wiele mniej osób. Trudno o jednoznaczne dane w przypadku USA i Dalekiego Wschodu.

Chorzy ze Stanów Zjednoczonych kwalifikują się głównie ze społeczności narkomanów, co oczywiście nie stanowi reguły. Ryzyko zachorowania jest największe w przypadku narkomanów, osób prowadzących rozwiązły tryb życia oraz osób pozbawionych odpowiedniej opieki medycznej. Niemniej po dziś dzień najwięcej zarażeń wirusem HIV odnotowuje się wśród osób zażywających narkotyki i korzystających ze wspólnych strzykawek.

Różnice pomiędzy AIDS a wirusem HIV

Mimo że młodzi ludzie mają dostęp do portali internetowych i serwisów informacyjnych dotyczących problematyki zachorowań na AIDS, ich wiedza jest bardzo skąpa i nieusystematyzowana. Wiele osób nie widzi nawet różnicy pomiędzy wirusem HIV a AIDS. W poniższym artykule postaramy się dokonać porównania tych dwóch przypadłości oraz opowiedzieć o wzajemnych zależnościach między nimi.

Najprościej ujmując, AIDS stanowi ostatnie stadium zarażenia wirusem HIV. Osoba zarażona wirusem może nie zdawać sobie sprawy ze swojego stanu i przez długie lata pozostawać w stanie błogiej nieświadomości. Nie istnieje żadna, odgórna norma wyznaczająca szybkość zainfekowania organizmu i przejścia do kolejnych faz chorobowych. Im młodszy i silniejszy organizm, tym większe prawdopodobieństwo, że nosiciel przez długi czas nie będzie zdawał sobie sprawy ze swojego stanu.

Wirus HIV może rozwijać się w organizmie nawet przez dziesięć lat, zanim wystąpią pierwsze objawy chorobowe. U części osób zarażonych wirusem HIV objawy nigdy nie będą na tyle widoczne, aby zdiagnozować problem w sposób nie budzący wątpliwości. Stanowi to wielkie zagrożenie dla partnerów seksualnych osób zarażonych, gdyż zupełnie nieświadomie mogą zostać zainfekowani wirusem HIV.

Jak można zarazić się wirusem?

Osoba zarażona wirusem HIV jest bardzo często stygmatyzowana i wykluczana ze społeczeństwa. Wiele osób sądzi bowiem, że wirus HIV jest zaraźliwy i przechodzi na drugą osobę w czasie każdego, bezpośredniego kontaktu. W rzeczywistości jednak wirusem można zarazić się najczęściej na dwa sposoby: poprzez kontakt seksualny oraz wspólne używanie pewnych przedmiotów osobistych/medycznych, np. maszynki do golenia, strzykawek, igieł (stąd też pogląd, że największa liczba chorych kwalifikuje się z grupy narkomanów).

Osoby chore mogą normalnie funkcjonować w społeczeństwie, gdyż AIDS nie jest zabójcze samo w sobie. Sama nazwa schorzenia – zespół nabytego upośledzenia odporności – informuje nas o wpływie choroby na nasze życie i sposobie jej oddziaływania na nasz organizm. Człowiek posiadający obniżoną odporność jest bardzo podatny na wszelkiego rodzaju infekcje i zakażenia. Każda choroba może okazać się dlań śmiertelna w skutkach.

Niestety, współczesna medycyna nie zna skutecznego lekarstwa zwalczającego wirus HIV. Niemniej osoby zarażone mogą przyjmować leki, które znacząco hamują rozwój komórek chorobowych i spowalniają łączenie się wirusa z receptorami i przenikanie ichdo wnętrza komórek organizmu. Tym samym pozwalają przeżyć w spokoju długie lata.

HIV a AIDS

Dla wielu z nas te dwa pojęcia wzajemnie się uzupełniają. Dla innych – wręcz oznaczają dokładnie to samo. Jak to natomiast wygląda to z punktu widzenia medycyny? Otóż medycyna rozróżnia wyraźnie te dwa pojęcia, przypisując im zgoła różne znaczenia:

  • HIV to ludzki wirus upośledzenia odporności; może, ale nie musi prowadzić do rozwoju AIDS;
  • AIDS to zespół nabytego upośledzenia odporności, czyli ogólnie mówiąc choroba związana z zaburzeniem pracy układu immunologicznego.

HIV w pigułce

Cząsteczka wirusa ma postać kuli o średnicy ok. 100 nm. Cechą, która charakteryzuje tego wirusa, jest jego umiejętność wykorzystywania – zarówno do przenikania, jak i rozwoju – naturalnych mechanizmów komórkowych gospodarza. Ponadto wirus ten wykazuje się dużą zmiennością. Dzięki temu ma on większą szansę na przetrwanie, rozwój oraz uniknięcie wszelkich mechanizmów obronnych ustroju. Zakażenie wirusem HIV może przebiegać przez wiele lat w postaci bezobjawowej. Jeśli organizm jest zbyt słaby, wirus może wywołać wcześniej wspomnianą chorobę, czyli AIDS. Przy czym – co należy podkreślić – AIDS może przybrać bardzo zróżnicowaną postać oraz przebieg.

Objawy HIV

To, co powinno nas skłonić do szybkiego przebadania na obecność wirusa HIV, to częste infekcje przypominające przeziębienie lub grypę. Towarzyszą im najczęściej takie symptomy jak: bóle głowy, mięśni i lekkie nabrzmienie węzłów chłonnych. W późniejszym etapie zakażenia, mogą pojawić się objawy fizykalne takie jak: suchy, uporczywy kaszel, szybka i nagła utrata masy ciała, nocne poty, ciągle podwyższona temperatura, powiększone węzły chłonne, nieustanne zmęczenie, uciążliwa biegunka. Mogą też pojawić się na języku białe plamki lub krostki.

Jak się leczy HIV?

Obecnie opracowano kilka grup leków, które pozwalają na skuteczną walkę z zakażeniem tym wirusem. Należą do nich:

  • inhibitory odwrotnej transkryptazy – działają na początku cyklu
  • replikacyjnego wirusa, w momencie przepisywania informacji genetycznej
  • z wirusowego RNA na wirusowy DNA;
  • inhibitory proteazy (PI) – działające w końcowej fazie cyklu replikacyjnego modyfikacji posttranslacyjnych białek wirusowych, w którym to procesie uczestniczy wirusowa proteza;
  • inhibitory fuzji – blokujące wnikanie wirusa do komórki;
  • inhibitory receptorów chemokinowych (CCR5) – wykorzystywane
  • w procesie wnikania wirusa do komórki (preparat jeszcze w Polsce nie
  • zarejestrowany).

Najwięcej efektów przynosi zawsze terapia polegająca na połączeniu kilku różnych środków.

Jak to jest z tym zrażeniem?

Wbrew obiegowej opinii, jeśli się przestrzega pewnych zasad, to nie jest łatwo zarazić się HIV. Wiele osób sądzi, że można to zrobić przez zwykłe podanie ręki lub pocałunek. Nic bardziej mylnego. Otóż obecność tego wirusa w zaraźliwej postaci, wykryto tylko w takich płynach ustrojowych jak krew czy sperma. Dlatego też do zarażenia nim, dochodzi najczęściej w czasie: stosunków seksualnych, transfuzji krwi, transplantacji zakażonych organów czy w przypadku narkomanów – poprzez stosowanie tych samych igieł.

Drogi zakażenia wirusem HIV. Kiedy możemy się zarazić?

Wbrew obiegowej opinii, nie istnieje wiele dróg zakażenia wirusem HIV. Nie ma zatem obawy, że zarazimy się poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, poprzez dotykanie jej rzeczy czy też ugryzienie owada. Nasze wyobrażenia o chorobie są w dużej części mylne i mocno przejaskrawione.

Do grupy szczególnie podatnej na zakażenie wirusem HIV należą osoby młode, prowadzące rozwiązły tryb życia i często niepanujące nad swoimi zachowaniami, a także osoby zażywające środki psychoaktywne. Psychotropy powodują niekiedy amnezję wsteczną, w związku z czym dana osoba może być nieświadoma, że odbyła kontakt seksualny podwyższonego ryzyka. Właśnie przypadkowe kontakty seksualne są głównym powodem powiększającej się liczby zakażeń wirusem HIV. Osoby zakażone przenoszą wirus na swoich kolejnych partnerów, w związku z czym dynamika zachorowań jest niezwykle wysoka.

Nie trudno się zatem domyślić, że gros prostytutek również odznacza się statusem seropozytywnym. Niestety, popularne środki antykoncepcyjne w postaci prezerwatyw nie są w stanie uchronić w stu procentach klientów przed zakażeniem.

Dostęp do pomocy medycznej

W krajach trzeciego świata zainfekowanie organizmu wirusem HIV stanowi wynikową nieprawidłowej higieny i stosowania niewysterylizowanego sprzętu medycznego. Osoby, które nie posiadają dostępu do podstawowej opieki medycznej, są pozostawione same sobie i przenoszą wirus na kolejne jednostki. Podobnie rzecz się ma z narkomanami, zażywającymi ciężkie, dożylnie wstrzykiwane narkotyki. Jedna strzykawka służy zazwyczaj dużej grupie osób, co nieodwołanie prowadzi do zakażenia się wirusem.

Strzykawki, igły, sprzęt medyczny i dentystyczny oraz wszelkie przyrządy iniekcyjne, powinny być bardzo dokładnie sterylizowane. Obecnie większa część sprzętu medycznego jest dostępna w formie jednorazowej: strzykawki, szczepionki czy też wszystkie narzędzia o charakterze iniekcyjnym są wyrzucane po każdym użyciu. Należy bowiem pamiętać, że poprzez niewysterylizowane narzędzia przenoszą się również inne, groźne choroby np. żółtaczka.

Zarażenie wirusem HIV przy porodzie

Chyba najbardziej kontrowersyjny przypadek zarażenia wirusem HIV to zarażenie się niemowlęcia od matki. Zainfekowanie organizmu dziecka może nastąpić na trzy sposoby: podczas ciążypodczas porodu i w czasie karmienia piersią. Dziecko zrodzone z chorej matki prawie na pewno zostanie zarażone wirusem HIV.

Główne etapy rozwoju AIDS

AIDS stanowi ostatnie ogniwo zarażenia wirusem HIV. Osoby chore na AIDS mają obniżoną odporność i są podatne na wszelkiego rodzaju infekcje. Póki co, nie wynaleziono lekarstwa na zahamowanie objawów chorobowych, jednak naukowcy są na dobrej drodze. W poniższym artykule prześledzimy rozwój infekcji HIV oraz pokażemy, z czym muszą mierzyć się osoby chore.

Przebieg infekcji wirusem HIV

Naturalna historia rozwoju schorzenia dzieli się na kilka podstawowych etapów. W pierwszym z nim wirus HIV przedostaje się do krwiobiegu pacjenta (najczęściej poprzez kontakt płciowy, bądź też skorzystanie ze zużytych materiałów medycznych takich jak strzykawki). Okres inkubacji trwa zazwyczaj od jednego do dwóch miesięcy, które mijają zupełnie bezobjawowo.

Kolejnym etapem jest infekcja retrowirusów, która ustępuje po kilku tygodniach. W tym czasie chory może mieć wysoką gorączkę, tracić kilogramy, przewlekle chorować (przeziębienia trwają wówczas o wiele dłużej i są znacznie bardziej uciążliwe). Na skórze pojawiają się ponadto charakterystyczne, krwiste plamy, zaś w jamie ustnej można zobaczyć biały nalot. Oczywiście powyższe grupy objawów nie zawsze świadczą o zarażeniu wirusem HIV.

Od tego momentu wirus wchodzi w okres utajenia, który może trwać nawet kilka lat (zazwyczaj nie dłużej niż pięć-dziesięć lat. Wszystko jednak zależy od naszej kondycji fizycznej i indywidualnych uwarunkowań). Choroba wirusowa jest z natury rzeczy dość złożona, dlatego też trudno przewidzieć, jak długo nasz organizm będzie trwał w stanie latencji.

Ostre objawy

Po kilku latach zaczynamy zazwyczaj odczuwać pewne charakterystyczne objawy, które powinny wzbudzić niepokój. Mowa przede wszystkim o powiększeniu węzłów chłonnych, które nie ustępuje w sposób samoczynny.

Wystąpienie ostrych objawów chorobowych, czyli zespołu nabytego niedoboru odporności, jest poprzedzone fazą pre-AIDS. Na tym etapie chory może odczuwać bóle głowy, mdłości i stałe zmęczenie. Charakterystyczne są również stany depresyjne i zmienność emocjonalna. Pełnoobjawowy zespół AIDS charakteryzuje się pojawieniem konkretnych grup chorobowych.

Osoba przewlekle chora, z obniżoną odpornością, której organizm faktycznie nie produkuje limfocytów, może zachorować praktycznie na wszystko. W ostrej fazie AIDS pojawiają się najczęściej zmiany nowotworowe,gruźlicazapalenia płuc (w wielu odmianach, nieustępujące), chłoniaki itd. Chory w rezultacie umiera. Śmierć, począwszy od wejścia w ostatnie stadium wirusa HIV, następuje najpóźniej po kilku latach. Wszelkie leki,suplementy i kuracje wydają się zupełnie nieskuteczne.

Testy na obecność wirusa HIV

Liczba osób zarażonych wirusem HIV rośnie w zastraszającym tempie. Statystyki medyczne odnotowują tylko niewielką część zakażeń, gdyż w wielu przypadkach osoby zainfekowane nie zdają sobie sprawy ze swojego stanu i nieświadomie zarażają swoich kolejnych partnerów.

Z tego też powodu coraz częściej możemy słyszeć o wykonywaniu testów na obecność wirusa HIV. O ile kilkanaście lat temu ta metoda nie była powszechnie stosowana, o tyle dzisiaj coraz częściej możemy spotkać osoby, które z własnej woli poddają się testowi.

Po pierwsze, obecność w organizmie wirusa HIV wcale nie jest równoznaczna z zachorowaniem na AIDS. Jeżeli wirus zostanie wykryty w porę, istnieje spora szansa, że spokojnie dożyjemy wieku starczego. Przyjmowanie leków antyretrowirusowych oddala nas od ostatniego etapu zarażenia wirusem HIV i tym samym nie wpływa na obniżenie jakości życia. Natomiast osoby, które wykonały test i nie wykryto u nich wirusa, mogą być również spokojne o przyszłość swoich partnerów seksualnych.

Rodzaje testów

Badanie na obecność wDiagnostyka AIDS. Jak wyglądają testy na obecność wirusa HIV?irusa odbywa się z wykorzystaniem testu przesiewowego. Test przesiewowy jest bardzo czuły, dzięki czemu ryzyko otrzymania fałszywego, ujemnego wyniku znacząco maleje. Wyniki testów mogą być wątpliwe w kilku, konkretnych przypadkach: ciąży u osoby badanej, ostrych zapaleń wirusowych czy chorób autoimmunologicznych. Zważywszy na rangę badania i możliwość pomyłki test zostaje wykonany zazwyczaj dwukrotnie. Ostateczne potwierdzenie diagnozy stanowi test Western blot, w którym poszukuje się przeciwciał skierowanych przeciwko poszczególnym antygenom wirusa.

Wyniki testów wyrażane są w dwóch formułach: pozytywny i negatywny. Wynik pozytywny świadczy rzecz jasna o obecności wirusa, zaś wynik negatywny o jego braku. Obecność wirusa HIV w organizmie wcale nie jest jednoznaczne z zachorowaniem na AIDS. Przy użyciu odpowiedniej terapii choroba może się u pacjenta nie rozwinąć, bądź też przebiegać w niezwykle łagodnej formie. Wczesne wykrycie wirusa HIV stanowi podstawę dla dalszego, skutecznego leczenia. Testy na obecność wirusa powinny być jednak wykonywane nie wcześniej niż trzy miesiące po potencjalnym zarażeniu. Wcześniejsze wykonanie testów może dać zafałszowane wyniki.

Testy należy wykonywać w specjalnych Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych, które działają na terenie całej Polski z inicjatywy Krajowego Centrum do spraw walki z AIDS. Co najważniejsze, testy można wykonywać bezpłatnie i anonimowo, co stanowi dodatkową motywację do rozpoczęcia walki o nasze zdrowie i życie.

Czy istnieje szansa na całkowite wyleczenie AIDS?

Świat naukowy co jakiś czas bombarduje nas informacjami na temat cudownych pigułek i farmaceutyków. Na tapecie znajdują się między innymi leki zwalczające nowotwory, otyłość czy też AIDS. W tym ostatnim przypadku jesteśmy jednak coraz bliżej odkrycia skutecznego leku, hamującego rozwój schorzenia. Jak wyglądają postępy prac oraz co do tej pory osiągnęli naukowcy?

Na początku powinniśmy wyjaśnić jedną rzecz: wirus HIV potrzebuje określonych warunków do rozwoju. Oznacza to, że nie każdy nosiciel wirusa HIV musi odczuwać zmiany chorobowe i nie każdy też narażony jest na ewolucję komórek wirusa w organizmie. Wirus HIV atakuje jedynie limfocyty, które posiadają dwa rodzaje receptorów: CD4 i CCR5. Niektórzy ludzie, w wyniku różnych czynników, nie posiadają jednego z tych receptorów, skutkiem czego namnażanie się wirusa w organizmie jest niemożliwe.

Idąc dalej tym tropem, naukowcy opracowali metodę, która ma skutecznie hamować, a nawet zwalczać wirus HIV w zarodku. Niestety, jej zastosowanie wiąże się z koniecznością porzucenia przez pacjenta terapii antyretrowirusowej. Pierwszym etapem kuracji byłoby pobranie z organizmu pacjenta próbki limfocytów i usunięcie genu odpowiedzialnego za pracę CD4. Zmieniony kod limfocytów zostałby ponownie wszczepiony do organizmu chorego, skutkiem czego modyfikacja objęłaby pozostałe komórki organizmu.

Zmodyfikowane komórki mogłyby skutecznie zwalczać wirusa, a nawet hamować rozwój infekcji. Oczywiście wszelkie dywagacje muszą być poparte skutecznymi dowodami. Póki co metoda nie została wprowadzona do powszechnego obiegu medycznego, zatem pacjenci muszą stosować się do tradycyjnych zasad terapii antyretrowirusowej. Warto jednak podkreślić, że stosowanie terapii we wczesnej fazie zakażenia wirusem HIV przynosi bardzo dobre rezultaty i skutecznie hamuje rozwój i namnażanie się niechcianych komórek w organizmie.

Ośrodki Diagnostyczne w Polsce stosują się do zasady miarkowania leczenia i stosowania klasycznych metod terapeutycznych. Rzadko kiedy możemy spotkać chorego leczonego zgodnie z zasadami terapii kombinowanej. Agresywne kuracje wprowadzane już od pierwszych miesięcy choroby mogą okazać się niezwykle skuteczne, ale doprowadzić przy tym organizm chorego do znacznego osłabienia.

Stosowanie dużej liczby leków jest równoznaczne z osłabieniem organizmu, co jest bardzo nierozsądne w przypadku zwalczania wirusa HIV. Trzecia droga leczenia opiera się na wprowadzaniu leków przeciwwirusowych, które mają oddziaływać na układ immunologiczny oraz leków zapobiegających rozwojowi schorzeń oportunistycznych.

Czy prezerwatywy chronią przed wirusem HIV?

Istnieje przekonanie, że prezerwatywa jest tanim i łatwo dostępnym środkiem chroniącym przed zakażeniem wirusem HIV. Czy rzeczywiście daje ona 100 proc. skuteczności?

Kiedy seks jest całkowicie bezpieczny?

Jedynym pewnym sposobem na uniknięcie zakażenia wirusem HIV jest całkowita abstynencja seksualna lub sytuacja, gdy partnerzy są zdrowi i nie mają kontaktów seksualnych z innymi osobami. W innych sytuacjach można jedynie minimalizować ryzyko zakażenia, nie zniknie ono jednak całkowicie.

Jaką skuteczność daje użycie prezerwatyw?

Według badań prezerwatywy dają od 90 do 95 proc. ochrony przed zakażeniem wirusem HIV. Należy jednak pamiętać, że ich skuteczność zależy od przestrzegania kilku żelaznych zasad. Prezerwatywy muszą być używane bardzo konsekwentnie. Jak? Trzeba otwierać je we właściwy sposób (m.in. bez użycia ostrych narzędzi, które mogłyby uszkodzić lateks), przechowywać we właściwych warunkach (nie należy nosić prezerwatyw w tylnej kieszeni spodni i narażać na duże wahania temperatur), zakładać przed rozpoczęciem stosunku seksualnego i zdejmować dopiero po jego zakończeniu. Do stosunków analnych, podczas których ryzyko zakażenia HIV jest największe, należy wybierać specjalne prezerwatywy o grubszych niż zwykłe ściankach.

Kiedy prezerwatywa zawodzi?

Dla ochrony przed wirusem HIV nie należy stosować prezerwatyw zawierających środek plemnikobójczy nonoksynol 9, który może wywołać podrażnienie błony śluzowej pochwy i w rezultacie ułatwić zakażenie. Nie wolno stosować także środków nawilżających (lubrykantów) zawierających tłuszcze, czyli kremów czy olejków do ciała, które niszczą lateks. Dozwolone są jedynie środki nawilżające stworzone na bazie wody. Skuteczność prezerwatyw zmniejszają również dopochwowe środki plemnikobójcze zawierające nonoksynol 9.

Przed czym nie chroni prezerwatywa?

Należy pamiętać, że skuteczność prezerwatywy zależy głównie od umiejętnego jej założenia. Może być nakładana jedynie na członek w pełnym wzwodzie, nie mogą więc stosować jej mężczyźni mający problemy z erekcją oraz osoby uczulone na lateks. Nie ochroni nas ona też przed wszystkimi chorobami. Czasem mimo stosowania prezerwatywy może dojść do zakażenia m.in. wirusem brodawczaka ludzkiego HPV, który przyczynia się do powstania raka szyjki macicy.

AIDS i HIV w Polsce

Badania nad wirusem HIV i AIDS rozpoczęto w Polsce w 1985 r. Do dziś nie radzimy sobie w walce z chorobą tak dobrze, jak państwa zachodnie, choć stabilnie wypadamy na tle krajów Europy Wschodniej.

Początki HIV i AIDS w Polsce

Pierwszy przypadek zakażenia wirusem HIV w Polsce został odkryty w 1985 r., a pierwszy przypadek AIDS zdiagnozowano w 1986 r. Uważa się, że w pierwszych latach epidemii choroby w naszym kraju rozprzestrzeniała się ona głównie wśród osób uzależnionych od narkotyków, które przyjmowały środki odurzające dożylnie, oraz u homoseksualnych mężczyzn. Według danych Państwowego Zakładu Higieny od wdrożenia badań nad wirusem HIV i AIDS w 1985 r. do grudnia 2012 r. odnotowano 16314 przypadki zarażenia wirusem HIV w Polsce i 2848 zachorowań na AIDS. 1185 chorych zmarło.

Wzrost liczby zakażeń wirusem HIV

W 2011 r. liczba rozpoznanych zakażeń HIV wyniosła 969 przypadków i była jak dotąd najwyższą odnotowaną liczbą zakażeń wirusem w Polsce. Liczba ta prawdopodobnie jest jeszcze wyższa, gdyż od 20 do 25 proc. przypadków zakażenia jest zgłaszanych z opóźnieniem. Wzrost dotyczy jedynie mężczyzn; u kobiet odnotowano niewielki spadek zakażeń. W dużej mierze jednak wzrost liczby wykrytych zakażeń jest związany ze zwiększeniem efektywności testowania w kierunku HIV. Z przeprowadzonych wcześniej badań PZH-u wynika, iż w połowie pierwszej dekady XXI w. ok. 2/3 Polaków nie znało swojego statusu serologicznego. Jeśli więc liczba osób poddających się badaniom będzie wzrastać, wzrośnie także liczba diagnozowanych zakażeń.

Jakimi drogami przenosi się HIV w Polsce?AIDS i HIV w Polsce

Najwięcej, dwie trzecie wszystkich zakażeń HIV w 2011 r. stanowiły zakażenia wśród mężczyzn utrzymujących kontakty seksualne z innymi mężczyznami. Do zakażeń drogą kontaktów heteroseksualnych dochodziło w 20 proc. przypadków, a drogą iniekcyjnego podawania środków odurzających – 12 proc. Od 2005 r. obserwuje się spadek zakażeń u osób przyjmujących dożylnie narkotyki oraz wzrost zakażeń przenoszonych drogą płciową.

Gdzie najczęściej wykrywa się zakażenia HIV?

W ostatnich latach wskaźnik wykrywanych zakażeń był najwyższy w województwach: dolnośląskim, warmińsko-mazurskim oraz mazowieckim. W Mazowieckiem i Wielkopolskiem odnotowano ponad czterokrotny wzrost zakażeń, a ponad dwukrotny – w Lubuskiem, Świętokrzyskiem i Wielkopolskiem.

Pierwszy rozpoznany przypadek AIDS

Pierwszą znaną z nazwiska ofiarą AIDS była 47-letnia lekarka z Danii Margrethe P. Rask. Zmarła w grudniu 1977 r. Rask pracowała w latach 70. w szpitalach w Zairze, gdzie była narażona na kontakt z krwią afrykańskich pacjentów. Późniejsze badania potwierdziły, że pacjenci szpitali w Zairze i Burundi chorowali na AIDS już wcześniej.

Jednak pierwszy znany medycynie przypadek zachorowania na AIDS dotyczy 25-letniego marynarza z Europy, który zmarł w Manchesterze w 1959 r. Próbki jego tkanek zachowano, gdyż w tamtym czasie lekarze nie byli w stanie znaleźć przyczyny śmierci. Dopiero w 1990 r. znaleziono w nich wirusa HIV i założono, że mężczyzna zaraził się nim na cztery-pięć lat przed śmiercią. Marynarz prawdopodobnie podczas jednego z rejsów zawinął do Afryki.

Zakłada się, że wywołujący AIDS wirus HIV przeniósł się na ludzi z szympansów z Afryki Centralnej, będących nosicielami przodka HIV o nazwie Simian Immunodeficiency Virus. Nie wiadomo, kiedy i w jaki sposób zaczął atakować ludzkość. Jedna z teorii zakłada, że nastąpiło to, gdy myśliwy z afrykańskiego plemienia zrywał skórę z małpy-nosiciela i wirus przez skaleczenie dostał się do jego krwiobiegu.

Pod koniec 1981 r. w Europie odnotowano 36 przypadków nieznanej jeszcze choroby. W tym czasie w Londynie zmarł na AIDS 49-letni homoseksualista, który spędzał każde wakacje w Miami; podobny zespół objawów rozpoznano również u pary homoseksualistów z Włoch, którzy podróżowali po Stanach Zjednoczonych. W 1982 r. na sympozjum w Waszyngtonie wybrano nazwę nowej choroby – Acquired Immunodeficiency Syndrome, czyli zespół nabytego upośledzenia odporności. W tym samym roku w USA rozpoznano 771 zachorowań na AIDS.

Wkrótce chorobę przestano kojarzyć wyłącznie z homoseksualistami. Wykazano, że występuje także wśród osób heteroseksualnych i u przyjmujących substancje psychoaktywne w iniekcjach.
Mimo wielu „przełomów” w walce z AIDS do dziś nie wynaleziono na nie skutecznej szczepionki. Przyjmuje się, że od momentu odkrycia na AIDS zmarło ponad 30 milionów ludzi. W 2010 r. na świecie żyły ok 34 miliony nosicieli wirusa HIV.

Mam AIDS i co dalej?

Chorzy na AIDS zazwyczaj wstydzą się mówić o swojej chorobie i wolą samodzielnie zmierzyć się ze wszystkimi trudnościami. Niestety, przy tak poważnym schorzeniu stała opieka medyczna oraz odpowiednie przygotowanie merytoryczne osób bliskich wydają się koniecznością. Jak zatem powinno wyglądać leczenie chorego oraz kto powinien brać udział w procesie terapeutycznym?

Zarażeni wirusem HIV nie mają obowiązku mówić o swoim schorzeniu pracodawcy, współpracownikom, znajomym etc. Obecność wirusa HIV w organizmie nie powinna wpływać na postrzeganie danej osoby, ani też stanowić przyczynku do zachowań nietolerancyjnych. Osoby zarażone muszą być jednak świadome, że HIV jest zaraźliwe i spokojnie może przechodzić na ich partnerów seksualnych. Polski Kodeks Karny wyraźnie mówi, że „Kto, wiedząc że jest zakażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na takie zakażenie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3″. Poinformowanie o swoim stanie osób najbliższych wydaje się zatem obligatoryjne.

Do kogo zgłosić się po pomoc?

Wszelkie informacje odnośnie ośrodków leczniczych zajmujących się terapią osób zarażonych wirusem HIV można znaleźć na stronie Krajowego Centrum ds. AIDS. Ośrodki referencyjne znajdują się we wszystkich dużych miastach, a konkretnie w Akademiach Medycznych. Niestety, stanowi to duże utrudnienie dla wszystkich osób, które zamieszkują małe miejscowości i nie mają możliwości, aby leczyć się u specjalisty oddalonego często o kilkadziesiąt kilometrów. Na szczęście chorzy mogą konsultować się ze specjalistami działającymi z ramienia Krajowego Centrum ds. AIDS, a także udzielać się na licznych stronach internetowych. Do najbardziej znanych internetowych serwisów zaliczyć możemy:

  • http://aids.net.pl
  • http://www.aids.gov.pl/
  • www.pozytywni.net – serwis społecznościowy dla osób zakażonych wirusem HIV

W Polsce funkcjonuje coraz więcej punktów diagnostycznych, w których można wykonać darmowe testy przesiewowe na obecność wirusa HIV. Ich listę znajdziesz TUTAJ. Z testów mogą korzystać zarówno osoby, które chcą potwierdzić obecność wirusa w organizmie, jak i te, które obawiają się, że zostały zarażone. Działania prewencyjne są niezwykle ważne i mogą wpłynąć na znaczący spadek liczby zarażonych osób.

Statystyki medyczne odnotowują zaledwie mały wycinek osób zarażonych. Zdecydowana większość pozostaje w nieświadomości i udaje się do lekarza dopiero po pojawieniu się objawów wejścia w ostatnią fazę zakażenia, czyli w zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS). Wówczas jest za późno i nie ma większych szans na zahamowanie objawów chorobowych.

Czy HIV jest wirusem homoseksualistów?

Ponieważ pierwsze wykryte przypadki zakażenia wirusem HIV i zachorowań na AIDS wykryto u homoseksualnych mężczyzn, przez wiele lat dżumę XX określano mianem „choroby gejów”. Mit ten upadł dopiero, gdy ludzie zostali uświadomieni, że chorobą można zarazić się wieloma innymi drogami.

Pierwsze przypadki wykrycia wirusa HIV i AIDS w Stanach Zjednoczonych na początku lat 80. ubiegłego wieku dotyczą wyłącznie młodych homoseksualnych mężczyzn. Na podstawie wywiadów z nimi ustalono, że choroba przenosi się drogą płciową. Odkryto także osobę, która odegrała kluczową rolę w pierwszym etapie rozprzestrzeniania się AIDS na terenie USA. Był nią Gaetan Dugas, steward pracujący w kanadyjskich liniach lotniczych.

Dugas był gejem utrzymującym kontakty seksualne z wieloma mężczyznami. Według późniejszych ustaleń mężczyzna mógł mieć ok. 2500 partnerów seksualnych. Przez wiele lat AIDS określano mianem „raka gejów” lub skrótem GRID (Gay Related ImmunoDeficency – upośledzenie odporności związane z homoseksualizmem).

W trakcie intensywnych badań nad AIDS szybko odkryto, że choroba rozprzestrzenia się także wśród osób heteroseksualnych. Seks analny jest co prawda głównym czynnikiem zwiększonego ryzyka zakażenia wirusem HIV, ale jest on uprawiany nie tylko przez homoseksualnych mężczyzn.

Inne główne czynniki ryzyka, takie jak: zażywanie środków obniżających odporność organizmu i podawanie ich przy pomocy dzielonych z innymi igieł, obecność innej choroby przenoszonej drogą płciową czy utrzymywanie licznych kontaktów seksualnych nie są przecież związane wyłącznie z homoseksualistami. Na początku epidemiido zakażeń dochodziło często także poprzez transfuzje krwi. Poniżej historia chłopca zakażonego wirusem HIV przez transfuzję krwi:

Według badań amerykańskiego Center for Disease Control z 2009 r. aż 54 proc. przypadków zachorowań na AIDS było wynikiem homoseksualnych kontaktów wśród mężczyzn między 13. a 29. rokiem życia. W raporcie WHO na temat AIDS z 2009 r. znalazła się konkluzja, iż homoseksualny seks nadal jest dominującym sposobem zarażania AIDS w Ameryce Północnej i Unii Europejskiej, a w krajach wysokorozwiniętych mamy do czynienia z „coraz lepiej udokumentowanym odrodzeniem epidemii AIDS wśród mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami”.

Czy AIDS to wyrok? Ile żyją osoby chore na AIDS?

Statystyki odnoszące się do liczby zachorowań na AIDS nie są nazbyt optymistyczne. Osoby zarażone wirusem HIV bardzo często nie zdają sobie sprawy ze swojego stanu, dlatego też nie podejmują odpowiedniego leczenia, które pomaga spowolnić proces chorobowy.

Niestety współczesna wiedza medyczna nie stoi na tak zaawansowanym poziomie, aby znaleźć odpowiedź na gruntowne pytanie: czy istnieje możliwość wyleczenia osób chorych na AIDS? Smutna to prawda, jednak osoby u których zdiagnozowano AIDS – czyli zespół nabytego upośledzenia odporności – nie mogą liczyć na powrót do normalnego życia. Statystyki medyczne nie pozostawiają złudzeń, gdyż chorzy umierają zazwyczaj po kilku latach od zdiagnozowania AIDS.

Nasza wiedza odnośnie do wirusa HIV i AIDS jest nadal bardzo skąpa. Naukowcy po dziś dzień nie są zgodni,skąd właściwie ten wirus pochodzi i kiedy odnotowano pierwsze zarażenie HIV. Sprawa wygląda jeszcze gorzej ze świadomością społeczną i powszechnym traktowaniem osób chorych. Większość z nas nie jest w stanie tolerować osób chorych i uznaje je za gorszą część społeczeństwa.

Postępy w medycynie – począwszy od lat osiemdziesiątych XX wieku a skończywszy na czasach współczesnych – są porażające. Osoby, które w jakiś sposób zaraziły się wirusem HIV mogą spokojnie funkcjonować w społeczeństwie i wykonywać normalne obowiązki. Każdy przypadek zarażenia powinien być rozpatrywany indywidualnie, dlatego też trudno pokusić się o wykonanie uogólnionego opisu schorzenia i jego przebiegu. Chorzy mogą żyć z chorobą zarówno kilka, jak i kilkanaście lat. Utrzymanie właściwej diety i poddawanie się terapii pod nadzorem specjalisty znacznie przedłużają czas życia osoby chorej.

Co jakiś czas możemy słyszeć o nowych, cudownych lekarstwach i szczepionkach, które mają wspomagać walkę z chorobą, a nawet niwelować wszystkie jej skutki. Całkowite wyleczenie z AIDS nie jest możliwe, jednak częściowe zaleczenie dolegliwości objawów pozostaje w naszym zasięgu. Badania laboratoryjne przeprowadzone na małpach wykazały, że są one wrażliwe na działanie cytomegalowirusów, które utrzymują układ odpornościowy organizmu w ciągłej wrażliwości na SIV.

Badania nad zwalczeniem AIDS są niestety w powijakach, jednak warto mieć nadzieję, że w najbliższej przyszłości naukowcy będą w stanie przedłużyć życie chorych przynajmniej o kilkanaście lat. Przypomnijmy, że większość chorych umiera w ciągu dwóch, trzech lat od wejścia w ostatnią fazę zakażenia wirusem HIV. AIDS zbiera śmiertelne żniwo już od wielu lat i nie zanosi się, aby sytuacja miała ulec zmianie.

AIDS i HIV
5 (100%) 1 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here