Rak jelita grubego

0
363

Polska zajmuje pierwsze miejsce w Europie pod względem wzrostu tempa zapadalności na nowotwór złośliwy jelita grubego. Tendencja wzrostowa utrzymuje się już od roku 1996, a rokrocznie na ten typ nowotworu choruje blisko 15 000 naszych rodaków – co gorsza, ponad 70 proc. chorujących umiera.

Komu grozi rak jelita grubego?

Dzieje się tak, ponieważ rak jelita grubego to choroba stricte cywilizacyjna, choć w innych krajach uprzemysłowionych w Europie ostatnio notuje się spadek liczby zachorowań. Jest to spowodowane głównie lepszą diagnostyką nowoczesnymi urządzeniami do wczesnego wykrywania zmian nowotworowych, wówczas istnieje jeszcze szansa na całkowite wyleczenie. Zachodnie metody leczenia tej choroby również górują nad naszymi, więc póki co nie widać prognoz na poprawę przerażających statystyk dotyczących umieralności na raka jelita grubego.

Przyczyna zapoczątkowania procesu nowotworzenia to najczęściej rozwijające się w świetle jelita gruczolaki, czyli łagodne zmiany mające jednak tendencje prekursorowe. Właśnie dlatego nie powinny być ignorowane, ponieważ mogą przeistoczyć się w śmiertelne zagrożenie. Oprócz tego, dużą rolę w powstawaniu tkanki nowotworowej odgrywa również nieleczone przez wiele lat wrzodziejące zapalenie jelita.

Czynnikiem ryzyka zwiększającym prawdopodobieństwo zachorowania jest przede wszystkim wiek, palenie papierosów, ale również dieta uboga w owoce i warzywa, obfitująca natomiast w przetworzoną żywność.

Objawy raka jelita grubego

Raka jelita grubego jest niezwykle trudno zdiagnozować w początkowym stadium, ponieważ polipy, z których najczęściej rozwija się ta choroba, nie dają odczuwalnych objawów. Tkanka nowotworowa powstała z polipów również cechuje się niskim tempem przyrostu, toteż objawy pośrednie postępują stopniowo i chory bardzo często może je zwyczajnie przeoczyć. Większość objawów raka jelita grubego to bardzo niespecyficzne sygnały, które mogą zostać przeoczone, co sprawia, że ten nowotwór może przez wiele lat rozwijać się niepostrzeżenie i powodować spustoszenie w całym organizmie.

Krwawienie podczas oddawania stolca

Krew w stolcu może występować w dwóch postaciach – utajonej (niewidocznej gołym okiem) lub jawnej (możliwej do zauważenia). Pojawienie się krwi w porcji kału nie musi świadczyć o rozwoju raka, ale jest jego najczęstszym objawem. Każde zauważenie takiego symptomu musi być skonsultowane z lekarzem, by wykluczyć początek niebezpiecznej choroby jelita grubego.

Bóle brzucha

Wzrastający guz w jelicie grubym zwykle daje dolegliwości bólowe, które mogą być przez pacjentów ignorowane i wiązane z innymi sytuacjami takimi jak błędy dietetyczne lub skutki uboczne stosowania leków z powodu innych chorób przewlekłych. Na raka jelita grubego chorują przede wszystkim osoby w wieku podeszłym, które często już są obciążone innymi schorzeniami internistycznymi wymagającymi leczenia przy pomocy wielu środków farmakologicznych o szerokiej gamie działań niepożądanych.

Niedokrwistość

Jest to stan określany na podstawie parametrów laboratoryjnych, badanych w morfologii krwi obwodowej – ilości krwinek czerwonych oraz ilości hemoglobiny. Obniżenie tych wskaźników świadczy o niedokrwistości, czyli anemii. Stan ten występuje bardzo często w przebiegu raka jelita grubego przede wszystkim ze względu na jawne lub utajone krwawienia do światła przewodu pokarmowego. Każde stwierdzenie niedokrwistości u starszej osoby jest wskazaniem do wykonania badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego – testu na krew utajoną w kale oraz kolonoskopii.

Guz w obrębie podbrzusza, wzdęcie

Najbardziej „namacalnym” objawem raka jelita grubego jest stwierdzenie guza w jamie brzusznej. Ma to miejsce w przypadku dużych zmian w bardzo zaawansowanym stadium choroby i jest możliwe do zbadania wyłącznie u osób szczupłych. Innym symptomem, na który mogą zwrócić uwagę pacjenci w przebiegu raka jelita grubego są powtarzające się wzdęcia i nagromadzenie gazów w dolnym odcinku przewodu pokarmowego, co powoduje duży dyskomfort w codziennym życiu.

Zmiana rytmu wypróżnień

Jednym z objawów raka jelita grubego jest zmiana oddawania stolca. Narastający guz w świetle jelita grubego jest istotną przeszkodą w pasażu strawionych treści pokarmowych. Powoduje to utrudnienie w wypróżnieniach pod postacią zaparć, a następnie wyrównawcze biegunki. Przewlekłe naprzemienne zatrzymanie stolca z intensywnymi biegunkami jest oznaką tego, że jelito grube przestaje prawidłowo pełnić swoją funkcję.

Innym znamiennym symptomem ze strony jelita grubego są tak zwane „stolce ołówkowate”, czyli oddawanie kału w formie cienkich porcji materiału (wyglądem przypominających ołówki). Jest to bezpośrednie następstwo istnienia przeszkody w jelicie grubym, która nadaje stolcom ów kształt.

Gwałtowna utrata masy ciała

Nagłe zmniejszenie masy ciała bez stosownych wysiłków dietetycznych jest symptomem bardzo charakterystycznym dla chorób nowotworowych. W przypadku raka jelita grubego zdarza się to znacznie częściej niż w przypadku innych nowotworów. Patologiczna utrata masy ciała określana jest na podstawie ilości „zrzuconych” kilogramów oraz czasu, w jakim to nastąpiło. Podejrzenie raka jelita grubego można wysnuć, jeśli masa ciała danej osoby zmniejszy się o więcej niż 2 kilogramy w ciągu tygodnia, co daje około 10 kilogramów w ciągu miesiąca. Spadek masy ciała związany jest z wytworzeniem odmiennych mechanizmów metabolicznych, co ma miejsce podczas wzrostu nowotworu.

Niewyjaśnione gorączki

Podniesienie temperatury ciała świadczy o tym, że w organizmie dochodzi do walki z zagrożeniem. W momencie, gdy pojawia się gorączka bez żadnych innych objawów infekcji (kaszlu, bólu głowy, osłabienia, kataru), należy jak najszybciej wdrożyć diagnostykę w kierunku innych przyczyn stanu zapalnego. Rak jelita grubego indukuje wiele mechanizmów immunologicznych, które w ramach swojego działania, podnoszą temperaturę ciała, uruchamiając komórki odpornościowe do walki z zagrożeniem. Niewyjaśnione stany gorączkowe są także objawem rozwijającego się raka jelita grubego.

Badania przesiewowe

Ideą badania przesiewowego jest odpowiednio wczesne wykrycie danej choroby – tak, by wdrożenie leczenia umożliwiło jej pełne wyleczenie i zminimalizowanie ryzyka dalszego postępu schorzenia. W raku jelita grubego podstawowymi testami przesiewowymi są: badanie na krew utajoną w kale oraz kolonoskopia.

Badanie kału na krew utajoną

Jest to podstawowe badanie w kierunku raka jelita grubego, które powinno być wykonywane raz w roku u każdej osoby powyżej 50-tego roku życia. Test na obecność krwi utajonej w kale jest bardzo prostym badaniem i dzięki dostępnym metodom diagnostycznym każda osoba może wykonać je samodzielnie w domu, używając specjalnych zestawów, dostępnych do zakupienia w każdej aptece bez recepty. Jeśli wynik badania jest negatywny, należy powtórzyć je za rok. Jeśli natomiast jest pozytywny, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza w celu rozszerzenia diagnostyki chorób jelit, które mogą objawiać się obecnością krwi utajonej w kale.

Kolonoskopia

Badanie to polega na oglądaniu wnętrza błony śluzowej dolnego odcinka przewodu pokarmowego za pomocą endoskopu. Dzięki tej metodzie diagnostycznej lekarz może zauważyć nie tylko zamiany nowotworowe, ale także inne patologie w obrębie jelita grubego takie jak polipy czy zmiany zapalne. Podczas kolonoskopii lekarz może także pobrać do zbadania podejrzany fragment tkanki, który zostaje obejrzany pod mikroskopem pod kątem jego budowy komórkowej. Pozwoli to określić, czy dana zmiana jest jedynie polipem czy rozwijającym się nowotworem oraz ustalić plan postępowania terapeutycznego w razie ewentualnego wykrycia choroby.

Kolonoskopię powinien wykonać każdy zdrowy człowiek powyżej 50-tego roku życia. Przed ukończeniem 50-tego roku życia, badanie to wykonywane jest u osób z określonymi objawami chorobowymi, sugerującymi raka jelita grubego lub ze stwierdzonymi czynnikami ryzyka rozwoju tego nowotworu (genetycznymi, laboratoryjnymi lub środowiskowymi). Mimo iż kolonoskopia jest badaniem nieprzyjemnym, jest najskuteczniejszą metodą testu przesiewowego w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. Może być wykonana zarówno w znieczuleniu miejscowym, jak i ogólnym (całkowitej narkozie), co znosi strach pacjenta przed badaniem i minimalizuje odczuwany dyskomfort.

Hemoroidy a rak jelita grubego

Rak jelita grubego to jeden z najczęściej występujących w Polsce nowotworów. Niestety, jest bardzo późno wykrywalny z uwagi na to, że długo (do 10 lat!) rozwija się podstępnie, nie dając praktycznie żadnych objawów. Dlatego odsetek osób, które przeżywają pierwszych pięć lat po operacji, nie przekracza 25 proc.

Na wewnętrznych ścianach jelita tworzą się łagodne gruczolaki, tzw. polipy, z których może powstać nowotwór. Jego przemiana – zachodząca poprzez serię mutacji genetycznych – trwa ok. 10 lat. Czasem przyczyną choroby jest też długie, nieleczone wrzodziejące zapalenie okrężnicy. Rozwojowi sprzyja dieta uboga w warzywa, spożywanie dużych ilości tłuszczu i czerwonego mięsa.

Ryzyko zachorowania gwałtownie wzrasta po ukończeniu 50. roku życia oraz wśród osób z przewlekłą chorobą zapalną jelita grubego, z rodzinnym zespołem polipowatości lub w rodzinie których wystąpił już rak okrężnicy lub odbytnicy.

Pierwszym objawem pojawienia się choroby hemoroidalnej jest krwawienie podczas oddawania stolca. Ponieważ na hemoroidy cierpią najczęściej osoby mające częste zaparcia, łatwo zlekceważyć symptomy i przypisać je do żylaków odbytu. Ale uwaga: rak jelita grubego również objawia się krwawieniem, dlatego bardzo ważne jest, by upewnić się, jakie ono ma podłoże.

Jeśli jesteśmy w grupie ryzyka i podejrzewamy u siebie hemoroidy, warto podczas konsultacji lekarskiej poprosić o skierowanie na kolonoskopię. Jest to badanie polegające na wprowadzeniu do odbytu specjalnej sondy zakończonej kamerą i lampką. Umożliwia ono dokładne obejrzenie śluzówki jelita grubego i zaobserwowanie ewentualnych zmian. Kolonoskopia wykrywa nawet wczesne stadium raka jelita.

Hemoroidy i rak jelita grubego mogą współistnieć. Jeśli zmagamy się z tym pierwszym schorzeniem, ale zaobserwujemy także inne objawy, które nie są dla niego charakterystyczne, natychmiast udajmy się na badania pod kątem nowotworu. Do objawów tych należą: nagła zmiana rytmu wypróżnień (m.in. zaparcia lub biegunki, których wcześniej nie miewaliśmy), zmiana kształtu stolca, bóle w dolnej części brzucha połączone z nudnościami lub wymiotami oraz objawy świadczące o anemii.

Zapalenie jelita grubego, czy rak jelita grubego?

Zapalenie jelita grubego to zespół przewlekłych stanów chorobowych, które potrafią pacjentom bardzo uprzykrzyć życie, dając dotkliwe objawy chorobowe. Wiele z nich prowadzi do rozwoju raka jelita grubego – niebezpiecznego nowotworu wymagającego leczenia chirurgicznego. Sprawdź, czym różnią się stany zapalne od raka jelita grubego.

Stany zapalne jelit wywołane są najczęściej procesami autoimmunologicznymi. Polegają na atakowaniu śluzówki jelita przez wytwarzane przeciwciała i indukowaniu reakcji zapalnej. Prowadzi ona do występowania objawów w formie krwawień, biegunek i bólu podbrzusza. Osoba, która choruje na któreś z zapaleń jelit musi zostać objęta specjalnym leczeniem farmakologicznym, polegającym głównie na przyjmowaniu leków przeciwzapalnych, które hamują reakcje odpornościowe organizmu. Musi także znacznie częściej i wcześniej niż zdrowe osoby poddawać się badaniom profilaktycznym w kierunku raka jelita grubego, gdyż taka choroba zwiększa szansę na rozwój nowotworu.

W jaki sposób zapalenie może indukować raka?

Wiele badań klinicznych oraz przeprowadzonych obserwacji dowiodło, że chorowanie na zapalenie jelita grubego predysponuje do zachorowania na raka tego narządu. Błona śluzowa jelita grubego jest bardzo wrażliwa na wszelkie naruszenia i podrażnienia. W trakcie zapalenia ten element budowy jelita znajduje się w stanie ciągłego drażnienia przez atakujące go przeciwciała. Odpowiednie leczenie i kontrolowanie choroby prowadzi zatem nie tylko do zniwelowania nieprzyjemnych objawów choroby, ale także zmniejsza ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.

Jak lekarz odróżnia zapalenie od raka?

Zapalenie jelita grubego oraz rak tego narządu cechują się bardzo podobnymi objawami chorobowymi. Biegunki, bóle brzucha, krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego oraz stany gorączkowe są typowymi symptomami, które odczuwa chory, cierpiący na dolegliwości ze strony jelita grubego.

Jedyną metodą na odróżnienie zapalenia jelita grubego od raka jest pobranie wycinka błony śluzowej jelita, którą lekarz podejrzewa o zmiany chorobowe i zbadanie jej pod mikroskopem. Dzięki ocenie histopatologicznej lekarz jest w stanie określić charakter toczącego się procesu chorobowego oraz wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwzapalne lub przeciwnowotworowe.

Które choroby jelit prowadzą do rozwoju raka?

Choroby, które prowadzą do rozwoju raka nazywane są stanami przedrakowymi. W przypadku raka jelita grubego, takimi schorzeniami są przede wszystkim nieswoiste zapalenia jelit oraz zespoły chorobowe związane z występowaniem polipów jelita grubego. Dowiedz się, które choroby mają duży potencjał do przerodzenia się w raka jelita grubego.

Nieswoiste zapalenia jelit

Choroby takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna są stanami zapalnymi błony śluzowej jelita grubego. Polegają one na uszkodzeniu śluzówki oraz jej przewlekłym drażnieniu przez obecność przeciwciał, atakujących strukturę błony i wywoływaniu reakcji zapalnej, która predysponuje do rozwoju nowotworu. W nieswoistych zapaleniach jelit mamy do czynienia ze zwiększoną wrażliwością błony śluzowej na podrażnienia oraz z gwałtownymi rekcjami metabolicznymi, które także zwiększają ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Osoby, które cierpią na wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub chorobę Leśniowskiego-Crohna powinny znacznie częściej odbywać badania profilaktyczne w kierunku choroby nowotworowej dolnego odcinka przewodu pokarmowego.

Choroby jelit związane z występowaniem polipów

Polip jelita grubego jest w rzeczywistości łagodnym rozrostem nowotworowym błony śluzowej. Przeprowadzone badania kliniczne dowodzą, że osoby, u których występują polipy jelita grubego lub chorują na zespół gruczolakowatej polipowatości rodzinnej, mają większą szansę na rozwój raka jelita grubego niż ludzie zdrowi.

Innym schorzeniem, które predysponuje do rozwoju raka jelita grubego jest zespół Peutza-Jeghersa. Ta choroba uwarunkowana genetycznie ujawnia się w trzeciej lub czwartej dekadzie życia i polega nie tylko na zmianach w jelicie grubym, ale także na przebarwieniach w obrębie skóry i błon śluzowych jamy ustnej. Największe zagrożenie płynące z tego schorzenia wynika ze zwiększonej predyspozycji do występowania nowotworów różnych narządów – w tym jelita grubego.

Zespół Lyncha

Schorzenie to związane jest z genetyczną predyspozycją do występowania raka jelita grubego (w przypadku pierwszego typu choroby) lub raka trzonu macicy, jajnika, nerek, żołądka i skóry (w drugim typie zespołu Lyncha). Rozpoznanie stawiane jest na podstawie wywiadu rodzinnego dotyczącego występowania nowotworów u najbliższych krewnych danej osoby.

Wsparcie psychiczne w chorobie nowotworowej

Walka z nowotworem to niezwykle wyczerpujący proces, w który zaangażowana jest nierzadko cała rodzina chorego. Wspieranie chorych na nowotwory ludzi to olbrzymia broń w walce z tą straszliwą chorobą, która czasami może zdziałać prawdziwe cuda. Zastosowanie wiedzy psychologicznej do praktykowania terapii wsparcia od dawna cieszy się w Polsce dużym powodzeniem, jak grzyby po deszczu powstają również organizacje oferujące „leczenie dobrym słowem”.

Wszyscy rzecz jasna doskonale zdają sobie sprawę, że nowotwór to olbrzymia trauma dla chorego, która nierzadko może spowodować pewne zaburzenia natury psychicznej. Zdecydowanie najczęściej obserwuje się wahania samopoczucia, spadek własnej wartości, a także zespół zmian o charakterze depresyjnym. Niezwykle często pojawia się również zespół stresu pourazowego – wszystkie te schorzenia mogą doprowadzić w skrajnych przypadkach do głębokiej depresji, co praktycznie uniemożliwia skuteczną walkę z chorobą nowotworową. Głównym zadaniem wszelkich grup wsparcia jest uświadomienie pacjentowi, że walkę z rakiem można zwyciężyć, że w żadnym wypadku nie jest to wyrok śmierci. Zadaniem psychoonkologii jest również eliminacja lub znaczne obniżenie wartości lęku przed śmiercią lub cierpieniem, a także walka na innych polach: społecznym oraz fizycznym.

Gdy nie można już pomóc

Specjaliści mają często do czynienia z pacjentami, u których choroba nowotworowa rozwinęła się już tak gwałtownie, że w żaden sposób nie można ich już leczyć. Ci ludzie mają świadomość nieuchronnie zbliżającej się śmierci, jednak rodzą się w nich potrzeby, które odczuwa każdy zdrowy człowiek. Często ze względu na zaawansowany stan nie są w stanie samodzielnie funkcjonować – właśnie dlatego należy zapewnić im jak najwyższej klasy opiekę mającą na celu poprawę jakości życia pod względem emocjonalnym. W takich przypadkach wskazane jest, aby z pomocy skorzystały również osoby należące do najbliższej rodziny chorego, bowiem tylko wówczas terapia będzie przynosiła wymierne efekty.

Akceptacja samego siebie

Choroba nowotworowa bardzo często niesie za sobą liczne deformacje ciała, co jest główną przyczyną wyobcowania ludzi chorych ze społeczeństwa. Odbija się to znacząco na poczuciu własnej wartości i skutkuje stopniową utratą szacunku do własnego ciała. Głównym zadaniem terapeuty jest przywrócenie wiary pacjenta w jego naturalne piękno, czego końcowym efektem będzie z pewnością całkowita akceptacja wszelkich niedoskonałości. Psychoonkologia poczyniła w ostatnich latach bardzo duże postępy, z czym bardzo duża liczba osób chorych na raka wiąże nadzieje na godne życie.

Rak jelita grubego
5 (100%) 2 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here